رهبری از دیدگاه قرآن یک رکن اساسی در تشکیل دولت است و منحصر به خلیفه اول (حضرت آدم) و یا پیامبر خاتم (ص) نمی شود. چون بنای تمدن انسانی منوط به وجود رهبری آگاه است. پس مادامی که بشریت وجود دارد، رهبریت نیز وجود خواهد داشت. ‏

 رهبری یک جامعه اسلامی شرایط و ویژگی هایی دارد که در قرآن کریم در بین تعدادی از آیات بیان شده است.

1 - یک رهبر شایسته باید علم به تمام امورات داشته باشد. خداوند می فرماید: "و علّم آدم السماء کلّها". چرا که علم ثمره عقل و راهنمای حکومت کردن است. معیاری است برای تشخیص چیزهایی که باید گرفته شوند، از اموری که باید وانهاده شوند. به فضل آن مصونیت از اشتباه و لغزش در تصمیم گیری ها به دست می آید. از آنجا که دولت اسلامی دولت قانون است، حاکم مسلمانان باید عالم به قانون باشد. منظور از قانون، احکام دینی و قوانین الهی و اصولی است که یک جامعه اسلامی را به اهداف و آرمان های دینی خود می رساند. این قوانین در قرآن کریم و سیره زندگی انبیاء و امامان وجود دارد و این رهبر است که با علم فقهی و مذهبی خویش قادر به تفسیر و تفهیم آن است. با استفاده ار علم و دانش فقهی و دینی رهبر، قوانین و مقررات حقوقی و سیاسی کشور تنظیم و تصویب می گردد. تا این قوانین حقوقی مسائل و مشکلات جامعه را حل نماید.‏
‏2 -  از ویژگی اساسی و مهم دیگر رهبری داشتن عدالت و دادگری است. خداوند متعال فرموده است: "یا داوود انّا جعلناک خلیفهً فی الارض فاحکم بین النّاس بالحقّ". عدالت از مهمترین صفات هر رهبری است به گونه ای که امام علی (ع) آن را بالاتر و مهم تر از جود و کرم می داند. در واقع هدف از وجود رهبر ایجاد عدالت اجتماعی و احقاق حقوق محرومان و مستضعفان در جامعه است.
حضرت علی (ع) الگوی بارز رهبر و پیشوای عادل در تاریخ اسلام و جهان است. دوران حکومت ایشان دورانی بود که با وجود آشوب و اختلاف ناشی از وجود حکومت بنی امیه ایجاد و برقراری عدالت اجتماعی سخت و دشوار بود ولی حضرت علی (ع) با ایجاد جامعه ای عدالت مدار و عدل محور معنی و مفهوم این واژه را در تاریخ جهان تداعی نمود. با ایجاد و گسترش عدالت، نیل و دستیابی جامعه به آرمان ها و اهداف انسانی و دینی آن میسر می شود.‏
3 - علاوه بر این دو صفت، رهبر ویژگی هایی دارد ولی علم و عدالت از مسلمات مسلمانان گشته است. وجود ولی امر در مقام تصدی برقراری نظم و اجرای قوانین اسلامی ضروری است، چرا که وجود او مانع ظلم و تجاوز و فساد می باشد. امانت را بر عهده می گیرد، و مردم را به راه راست هدایت می کند و بدعت های ملحدین و معاندین را بر ملا می کند. نقشه های دشمنان داخلی و خارجی را خنثی می کند و به این ترتیب جامعه به آرمان های اصلی دین و سعادت مردم رهنمون می شود. از طرف دیگر وجود رهبر جامعه را از هرج و مرج و اختلافات دور
می کند و در سایه اوامر و دستورات رهبر وحدت و یکپارچگی در بین افراد گسترش می یابد. این همان حرکت به سوی مطلق است که تعطیل ناپذیر می باشد.‏

«مستحبات» قبل از عمل زناشویی:
1- گرفتن وضو
2- گفتن بسم اللّه‏
3- در هنگام جماع تعجیل نکند و زن را براى آن آماده کند تا او هم کاملاً لذت ببرد.
4- جماع در شب‏هاى دوشنبه، سه شنبه، پنج شنبه یا جمعه مستحب می باشد.
5- هنگام جماع با زن ملاعبه و بازى کند تا او کاملاً آماده شود.
6- جماع را وقتى انجام دهد که زن میل دارد.
7- نزدیکی بهتر است در اول شب نباشد بلکه ساعاتی بعد از خوردن شام باشد زیرا معده پر است نزدیکی موجب قولنج و فلج و رعشر و نقرس و سنگ درون و چکیدن بول و فتق و ضعف بینایی می شود.
امام رضا(ع) فرمود این عمل را در آخر شب انجام دهید. زیرا برای بدن صالح تر و مایه امید بیشتر و ذکاوت بیشتر برای فرزند که در آن میان ایجاد می کند می باشد.  (سفینه البحار ، ج 1، ص 181)
در این رابطه، موارد مکروهى نیز وجود دارد که بهتر است از آنها پرهیز گردد:
1- جماع در شب و روزى که ماه و خورشید گرفته است.

در حدیثی وارد شده است که زن در آغوش شوهرش همچون شهیدی است که در خون خویش غلطیده است.

ابوذر غفاری از پیامبر اسلام پرسید که ایا عمل جنسی با همسر ثواب هم دارد؟ پیامبر فرمود بله . همان طور که حرام آن عذاب دارد حلال آن هم ثواب دارد

امام صادق به یکی از اصحابش فرمود : ایا امروز روزه مستحب گرفته ای ؟ عرض کرد خیر. فرمود که ایا امروز صدقه داده ای ؟ جواب داد خیر. فرمود آیا امروز به کسی کمک داده ای ؟ جواب داد خیر. فرمود پس نزد همسرت برو و با او نزدیکی کن که امروز یک عمل خیر در کارنامه ات ثبت شود.

پیامبر اسلام گفته است که یکی از کارهای مورد علاقه انبیا و پیامبران الهی عمل نزدیکی با زنان است. شما می دانید که پیامبر الهی ممکن نیست چیزی را دوست داشته باشند که مطلوب و محبوب خدا نباشد. این روایت صریحا گوشزد می کند که انسان های مقرب و اولیای خدا بهره ای معنوی از این عمل داشته اند و این انسان های مقرب همیشه این گونه به عمل جنسی نگرسته اند.

دو  ویژگی  منحصر به فرد عمل جماع با همسر این است که اولا این عمل، جمع بین رشد و بهجت است. یکی از نکات ظریف در عمل جنسی، اجتماع لذت با رشد است. بعضی از اعمال لذت دارند ولی قرب در آن ها وجود ندارد؛ مانند بسیاری از کارهای مباحی که ما در روزمره انجام می دهیم. بعضی از کارها هم رشد و تکامل در آن ها وجود دارد، اما از لذت محسوس خبری نیست، مانند نمازهایی که ما می خوانیم.

دوم این که در این عمل خود لذت مطلوب و مورد توصیه است، به عبارت دیگر این عمل از این حیث که «مقارن با لذت بودن» در آن مورد تاکید است، ارزشمند معرفی شده است. بسیاری از اعمال دینی اساسا برای سختی و تحمل ریاضت نازل شده اند، مانند روزه که لذت محسوس در آن مد نظر نیست، بلکه نوعا انسان سختی و مشقت آن را می فهمد. روزه برای بالا بردن آستانه تحمل انسان وارد شده است. اما در عمل جنسی قرین به لذت بودن در آن موضوعیت دارد. مانند این بخش مستحبی که پیامبر اسلام توصیه کرده که مرد نباید خود را سریع به مرتبه انزال رساند، بلکه حتما ملاعبه و معاشقه را قبل از خود جماع، با همسر خود انجام دهد و تلاش کند که این معاشقه چنان انجام شود که همسرش تحریک شده و زن خود پیش قدم شده و از مرد جماع را درخواست کند. آن چه پیامبر اسلام در این جا از مرد خواسته است آیا غیر از این است که تلاش کند که همسرش اول لذت ببرد و آن گاه تحریک شود. یعنی این عمل اگر با لذت آمیخته باشد، مورد سفارش پیامبر اسلام است نه هر عملی .

منابع : حلیه المتقین علامه مجلسی

ازدواج مکتب انسان سازی دکتر پاک نژاد

بهشت خانواده ، دکتر سید جواد مصطفوی

موضوع دوستی و برادری از مهم ترین لوازم زندگانی و بالاترین ضرورت انسان می باشد و اینکه در یافتن دوست تلاش، و در پایدار بودن آن نیز مضایقه ننمایند

از رسول خدا(ص) پرسیدند: کدام یک از هم نشینان، نیکو و شایسته هم نشینی است؟ فرمود: « آن کسی که دیدارش شما را به یادخدا اندازد و گفتارش به علم شما افزاید و کردارش شما را متذکر آخرت سازد.»

در دوستی باید حدو مرز ها باید رعایت شود . که امام صادق (ع) در قالب پنج نکته بیان می دارد و اگر چنین نباشد ،نباید نسبت دوستی و صداقت را به آن داد.

اول:«آنکه نهان وآشکار دوست ، برای تو یکسان باشد . دوم آنکه زینت و آراستگی تورا زینت و آراستگی خود ش ببیند و عیب و نقصان تو را عیب خویش بشمارد . سوم : اگر به ریاست و ثروت و پست و مقامی رسید ، این پست و پول ، رفتار او را نسبت به تو عوض نکند . چهارم : اگر قدرت و توانگر یدارد ، از آنچه دار نسبت به تو دریغ و مضایقه نکند. پنجم: (که جامع همه انهاست ) اینکه تو را در گرفتاریها ، رها نکند و تنها نگذارد .

امام علی (ع) می فرماید :« مردم جز با امتحان و آزمایش شناخته نمی شوند . پس همسر و فرزندانت را در حال غیبت و نبودنت امتحان کن ، و دوستت رادر مصیبت و گرفتاری ، و خویشاوندان خود را هنگام نیازمندی و تهیدستی ... »

امام علی (ع) می فرمایند: « کسی که بخواهد جز با افراد بی عیب دوستی و برادری نکند ، دوستانش کم خواهند شد.»

شب عروسی امام علی ( ع ) با فاطمه زهرا ( س ) بود . که ناگاه مستمندی به در خانه ی آن حضرت آمد و تقاضای کمک کرد . حضرت زهرا ( س ) دو لباس داشت که یکی نو بود و دیگری کهنه . امام ایشان لباس نو را به آن فقیر داد.

صبح روز بعد وقتی پدرشان پیامبر ( ص ) به خانه شان رفت و حضرت زهرا ( س ) را با لباس کهنه دید به دخترش فرمود : « دخترم چرا لباس نو را نپوشیدی ؟ »

حضرت زهرا ( س ) فرمود : « مگر شما نفرموده اید هر چه انسان به به مستمندان و نیازمندان کمک نماید برای خود ذخیره کرده است ؟ من نیز دیشب لباس نوی خود را به فقیر دادم . »

پیامبر ( ص ) فرمود : « اگر لباس نو را می پوشیدی و کهنه را به فقیر می دادی برای شوهرت بهتر بود و فقیر نیز به پوشاک می رسید . »

حضرت زهرا : « فرمود : « من این کار را از شما پیروی کردم زیرا مادرم خدیجه ( س ) وقتی به ازدواج شما درآمد تمام دارایی خود را در اختیار شما قرار داد و شما همه ی آن را در راه خدا صرف کردید تا آن جا که وقتی فقیری از شما پراهنی خواست ، لباس خود را درآوردید و به او دادید و خود را در حصیری پیچیدید و به خانه آمدید . و البته کسی به جایگاه شما نمی رسد. »

پیامبر ( ص ) با شنیدن این سخنان به گریه افتاد و دخترش را در آغوش گرفت . و فرمود : « جبرئیل هم اکنون بر من نازل شد و از جانب پروردگار به تو سلام رساند و گفت به فاطمه بگو به خاطر این عملش هر آن چه از ما درخواست کند به او عطا خواهیم کرد . »

حضرت زهرا ( س ) فرمود : « پدر من خواسته ای جز ملاقات پروردگار خویش در حال رضایت او از خویش را ندارم . »

پیامبر ( ص ) دستها را برای دعا بالا برد و فرمود : « خدایا امت من را بیامرز »

آن گاه دوباره جبرئیل نازل شد و عرض کرد : « خداوند می فرماید کسانی از امت تو که محبت فاطمه و شوهر و فرزندان او را داشته باشند آمرزیدم . »

شد جهان پرشور و غوغا
صفحه ی گیتی مصفا
بیت احمد طور سینا
پانهد زهرا-س به دنیا
××××××××××××××××

سرای احمد امشب رشک طور است
زمین و آسمان غرق سرور است
نهد پا در جهان دخت محمد(ص)
به راهش از جهان گلریز حور است

×××××××××××××××××

سالروز میلاد خجسته فاطمه زهرا (س) سرور بانوان جهان، عطای خداوند سبحان، کوثر
قرآن، همتای امیر مومنان و الگوی بی بدیل تمام جهانیان بر همه زنان عالم مبارک باد . . .

×××××××××××××××××

فاطمه یعنی شرف،یعنی حجاب
فاطمه فخر زنان، روز حساب
فاطمه یعنی رضای کردگار
شاهکار خلقت پروردگار
ولادت حضرت فاطمه(س) مبارک باد

آسمانی پر از ستاره، دشتی پر از گل،
تقدیم به آنی که بهشت زیر پایش جا دارد
به مادرم…
که مهرش تا ابد در دلم جای دارد

×××××××××××××××××

زیباترین واژه بر لبان آدمی واژه مادر است. زیباترین خطاب مادر جان است.
مادر واژه ایست سرشار از امید و عشق. واژه ای شیرین و مهربان که از ژرفای جان بر می آید. روزت مبارک مادر

مردی از اصحاب پیامبر ( ص ) دچار فقر و بی پولی شد . همسرش به او گفت : « به خدمت رسول خدا ( ص ) برو و از او درخواست کمک کن . »

آن مرد به خدمت پیامبر ( ص ) رسید . وقتی حضرت او را دید ، قبل از این که آن مرد چیزی بگوید به او فرمود : « هر کس از ما چیزی بخواهد به او عطا می کنیم و هر که اظهار بی نیازی کند ، خدا او را غنی و بی نیاز می گرداند . »

آن مرد با خود گفت : « پیامبر منظوری جز من نداشت . »

پس به  نزد  همسرش  بازگشت و او را از  این ماجرا آگاه  کرد . زن به  او گفت :  «  پیامبر خدا ( ص ) بشر است و ممکن است از وضع ما اطلاع نباشد . پس او را از وضع مان آگاه کن . »

آن مرد بازگشت . رسول خدا ( ص ) چون دوباره او را دید . فرمود: « هر کس از ما چیزی بخواهد ، به او عطا می کنیم و هر که اظهار بی نیازی کند خدا او را غنی می گرداند . »

این ماجرا سه بار تکرار گردید . آن گاه مرد رفت و تیشه ای از همسایه اش به قرض گرفت و عازم کوه شد و مقداری هیزم جمع آوری کرد و آن ها را به بازار آورد و فروخت و مقداری آرد خرید . سپس به خانه بازگشت و آن آرد را پختند و خوردند . فردا نیز به کوه رفت و از بالا رفت و مقداری هیزم بیش از دیروز جمع آوری کرد و سپس فروخت و پیوسته به این کار ادامه داد و پولی فراهم کرد و با آن تیشه ای خرید و سپس مال بیشتری به دست آورد و با آن بچه شتر و غلامی خرید . تا زمانی که داراییش زیاد گردید و ثروتمند شد . پس نزد پیامبر ( ص ) بازگشت و ماجرا را برای حضرت توضیح داد . آن گاه پیامبر فرمود : « به تو گفتم که هر کس از ما چیزی بخواهد به او عطا می کنیم و اگر بی نیازی ابراز کند خداوند او را توانگر می سازد . »

1 – خود شناسی و خود باوری : اولین راهکار مبارزه با دشمن ، خودشناسی و باور به امکانات مادی و معنوی جامعه اسلامی مان می باشد . و تا خودشناسی محقق نشود نمی توانیم در جنگ نرم موفق شویم . قرآن برای خود شناسی حساب جداگانه ای باز کرده است . « و فی الارضِ ایاتٌ للموقنینَ و فی انفسکُم افلا یبصِرونَ[1] » یعنی « و  در زمین آیاتی برای جویندگان یقین است و در وجود خود شما ( نیز آیاتی است ) آیا نمی بینید ؟ »

« سنُریهِم ایاتنا فی الانفاقِ و فی انفسهم حتی یتَبَیَّنَ لهُم انَّه الحقُّ اَوَ لم یَکفِ بربِّکَ انَّه علی کل شیءٍ شهیدٌ[2] » یعنی « به زوی نشانه های خود را در اطراف جهان و در درونجانشان به آنها نشان می دهیم تا برای آنها آشکار گردد که او حق است ، آیا این کافی نیست که پروردگارت بر همه چیز شاهد و گواه است . »

برخی از مفسران بر این عقیده اند که منظور این آیات تحقق ایاتی از قرآن است که از آینده خبر داده است . مانند آیاتی که به مسلمانان وعده پیروزی بر مشرکان را داده و خداوند با پیروزی های پی در پی مسلمانان بر مشرکان در اطراف جهان و با کشته شده کافران به دست مسلمانان ، تحقق آن آیات قرآنی را به روشنی به کافران نشان داده ، همچنین آیاتی از قرآن که به همه رهپویان راه حق وعده می دهد که به زودی دینش را بر همه کره زمین غالب می کند و دیگر بر روی زمین غیر خدا پرستیده نخواهد شد . در روایات اهل بیت ( ع ) این آیه به دوران ظهور حضرت مهدی ( عج ) تفسیر شده است .

2 – اعتماد به نفس : یکی از مهمترین مواهبی که خداوند متعال به انسان ارزانی داشته است اعتماد به نفس است . اعتماد به نفس در واقع نیرویی است که شخص را در استفاده بهینه از قابلیت ها و توانمندی های خویش جهت رسیدن به اهدافی که در نظر دارد یاری می کند .

« ولا تهِنوا و لا تحزنوا و انتم الاعْلَونَ اِن کنتم مؤمنین[3] » یعنی « و سست نشوید و غمگین نگردید و شما برترید اگر ایمان داشته باشید . » رسول خدا ( ص ) به شدت مسلمانان را از اعمالی که سبب از بین رفتن اعتماد به نفس دیگر مسلمانان می شود نهی می کند و می فرماید : ببرای آن که شخصی شرور شناخته شود همین کافی است که برادر مسلمانش را تحقیر کند . »  

2 ـ اطلاع رسانی و افشاگری به موقع : در قرآن به موارد فراوانی بر می خوریم که خداوند پیامبر ( ص ) را به موقع از خطرات مشرکان و مخصوصا منافقان آگاه کرده است . و همچنین پیامبر ( ص ) را به آگاهی بخشی به مسلمانان و افشاگری امر فرموده است . « و من الناسِ من یُعجِبُکَ قولُهُ فی الحیوه الدنیا و یُشهِدُ الله علی ما فی قلبه و هو الدُّ الخصام[4]ِ » یعنی « و از مردم کسانی هستند که گفتار آنان در زندگی دنیا مایه اعجاب تو می شود ( در ظاهر اظهار محبت شدید می کنند ) و خدا را بر آن چه در دل دارند گواه می گیرند ( این در حالی است که ) آنان سرسخت ترین دشمنانند . »  و همچنین در سوره یوسف آیه 26 توبه آیه 64 و 64 مائده آیات 11 و 41 و 82 و .... ان موضوع آمده است که برای جلوگیری از اطاله ی کلام از آوردن خودداری می نماییم . 

3 – برخورد براساس حکمت ، منطق ، و استدلال فلسفی و عقلی : اولین گام در دعوت به سوی حق استفاده از منطق صحیح و ارائه دلیل حساب شده برای بیدار کردن عقل های خفته است . دومین گام نیز استفاده کردن از عواطف انسان هاست . و اندرز در صورتی مفید است که خالی از هرگونه خشونت برتری جویی ، تحقیر طرف مقابل تحریک حس لجاجت و مانند آن باشد . سومین گام در مسیر هدایت مناظره با روش نیکوست . این مرحله مخصوص کسانی است که ذهن آنها از اندوخته های نادرستی انباشته شده است و باید از طریق مناظره ذهنشان را از آن مسائل خالی کرد تا برای پذیرش حق آمادگی پیدا کنند . روشن است مناظره هنگامی مفید خواهد بود که نیکو باشد . یعنی حق و عدالت و درستی و امانت و راستی بر آن حاکم باشد و از هرگونه تحقیر و برتری جویی خالی باشد . « اُدعُ الی سبیل ربک بالحکمه و الموعظه الحسنه و جادلهُم بالتی هی احسن[5] » یعنی « با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت دعوت نما و با آنها به روشی که نیکوتر است استدلال و مناظره کن . »

« ... قل هاتوا برهانَکم ان کنتم صادقین » یعنی « ... بگو دلیلتان را بیاورید اگر راست می گویید . »

4 – مقابله به مثل : همان گونه که دشمن از کلیه امکانات و سازو کارهای جنگ روانی در پروسه جنگ نرم به کار می گیرد ، جامعه اسلامی نیز در دفاع و مقابله با دشمن بایستی از همه امکانات بهره گیرد . « ... فمَن اعتدی علیکُم فاعتدوا علیهِ بمثلِ ماعتدی علیکم[6].... »

یعنی « ... و ( به طور کلی ) هر کس به شما تجاوز کرد ، همانند او بر او تعذی کنید ... » 

5 – تحقیر کردن کفار : « جندٌ ما هنالکَ مهزومٌ من الاحزابِ[7] »  یعنی ( آری ) اینها لشکر کوچک شکست خورده ای از احزاب هستند » این آیه در مقام تحقیر کافران مغرور و سبک مغز است . قرآن با قاطعیت فرمود این دشمنان سرسخت لشکریان کوچکی هستند که دچار شکست خواهند شد . امروز هم قرآن همین مژده را به مسلمانان جهان که از هر سو در محاصره قدرتهای متجاوز قرار گرفته اند ، می دهد که اگر همچون مسلمانان صدر اسلام بر سر عهد و پیمان خدا بایستید ، او نیز به وعده خود درباره ی شکست لشکر احزاب وفا خواهد کرد . »

6 – استقامت و پایداری در راه حق و ایمان به خدا : خداوند در آیات فراوانی به مؤمنانی که با اعتقاد راسخ بر ایمان خویش پایداری می ورزند وعده می دهد که به عنوان پایداریشان ، آنان را در زندگی دنیا و آخرت از لغزش انحراف از راه راست حفظ می کند و در مسیر سعادتشان قرار می دهد .  « یُثَبتُ الله الذین امنوا بالقولِ الثابِتِ فی الحیوهِ الدنیا و فی الاخرهِ و یُضلُّ اللهُ الظالمینَ و یَفعَلُ اللهُ من یشاءُ[8] » یعنی « خداوند کسانی را که ایمان آوردند به خاطر گفتار و ایمان ثابتشان استوار می دارد ؛ هم در این جهان و هم در سرای دیگر و ستمگران را گمراه می سازد ( و لطف خود را از آن ها بر می گیرد ) خداوند هر کار را بخواهد ( و مصلحت بداند ) انجام می دهد . »

امام صادق ( ع ) می فرمایند : « شیطان هنگام مرگ یکی از شیعیان و دوستداران ما از طرف راست و چپ او می رود تا او را از ولایت ما باز دارد ، امام خداوند نمی گذارد که آن شخص بلغزد و این است معنای یثبت الله الذین آمنوا .... »

« ان الذین قالوا ربُنا اللهُ ثُمَّ استقاموا تَتَنَزَّلُ علیهمُ الملائکهُ الّا تخافوا و لا تحزنوا و اَبشِروا بالجنهِ التی کنتم توعدون » یعنی « به یقین کسانی که گفتند : پروردگار ما خداوند یگانه است سپس استقامت کردند فرشتگان بر آنان نازل شوند که نترسید و غمگین مباشید و بشارت باد بر شما به آن بهشتی که به شما وعده داده شده است . » در این آیه دل به خدا بستن و ایمان محکم به او پیدا کردن و سپس تمام زندگی را به رنگ ایمان در آوردن و در محور آن قرار دادن عوامل پیروز شدن و سعادت انسان در مراحل زندگی می داند .

« والذین جاهَدوا فینا لنهدینَّهُم سُبُلَنا و ان الله مع المحسنین[9] » یعنی « و آن ها که در راه ما ( با خلوص نیت جهاد کنند ، قطعا به راههای خود هدایتشان خواهیم کرد ، و خداوند با نکوکاران است . »

7 – پذیرش ولایت رهبران الهی : « و انی لغفارٌ لِمن تاب و آمن و عَمِلَ صالحاً ثُم اهتدی[10] » یعنی « و من هر که را توبه کند و ایمان بیاورد و عمل صالح انجام دهد سپس هدایت شود می آمرزم » در باره این آیه تفسیرهای گوناگونی شده است . مفسرت بر این عقیده اند که این آیه به لزوم قبول ولایت و رهبری رهبران الهی اشاره دارد . یعنی توبه و عمل صالح آن گاه باعث نجات می شود که در زیر چتر هدایت رهبران الهی قرار گیرد . چرا که یکی از ارکان دین پذیرش دعوت پیامبر و رهبری او و سپس پذیرش رهبری جانشینان اوست . امام باقر ( ع ) در همین زمینه می فرمایند : « منظور از جمله ثم اهتدی » هدایت به ولایت ما اهل بیت است . »

شاید بتوان گفت یکی از عوامل اساسی گسترش خرافات، جهل و نادانی افراد است. بنابراین بهترین روش برخورد با خرافات و گسترش آن، گسترش علم و دانش افراد است و هر چه افراد با دین و معارف دینی آشنا شوند و به نحو صحیح آن را بشناسند، کمتر به دامن خرافات می افتد  

روزى امیرالمومنین على (علیه السلام ) از کوفه خارج شد که به حروریه عزیمت نماید، مردى به آن حضرت عرض کرد، یا على (علیه السلام ) حرکت شما در این ساعت به صلاح نیست ، صبر کنید تا آنکه سه ساعت از روز بگذرد، من خوف آن دارم که آسیبى به شما برسد، حضرت به آن مرد فال بین ، فرمود: اینکه من بر آن سوارم در رحم خود چه دارد؟ جنین اسب من نر است یا ماده ؟ عرض کرد: اگر حساب کنم خواهم دانست .

امیرالمؤ منین فرمود: هر که گفتار تو را تصدیق کند قرآن را تکذیب نموده و در تاءیید فرمایش خود این آیه را تلاوت کرد: ان الله عنده علم الساعة1 آنگاه به آن مرد فال بین فرمود: پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم با مقام عالى و دانش و جامعیت و خاتمیت خود هرگز ادعایى را که تو مى کنى نمى فرمود!!

تو تصور مى کنى که مرا از دانش خود نفعى مى رسانى و یا زیانى را از من دور مى کنى ، هر کس ترا تصدیق کند و به گفته هاى تو اعتماد کند باید از استعانت و یارى خداوند بى نیاز باشد. سپس آن حضرت رو به آسمان کرد و عرض کرد: خداوند!! هیچ فال بدى نیست مگر مشیت تو، و هرگز ضرر و زیانى نمى رسد به جز فرمان و اجازه تو، و نیست خدایى غیر از تو اى خداى یگانه 2

1- لقمان / 34.

2- نهج البلاغه

حضرت امام علی ( ع )  هشدار می دهد که شروع فتنه و پیدایش نطفه آن به صورت آرام و مخفیانه است و به طور خزنده پیش میرود و گسترش می یابد. بنابراین لازم است که در همان آغاز، با عوامل آن قاطعانه برخورد کرد و پایداری و استقامت نمود:

« و تثبتوا فی قتام العشوه اعوجاج الفتنه عند طلوع جنینها و ظهور کمینها و انتصاب قطبها و مدار رحاها تبدء فی مدارج خفیء و توول الی فظاعه جلیه. شبابها کشباب الغلام و آثارها کاثارالسلام یتوارثها الظلمه بالعهود. »

خطبه 151 نهج البلاغه

با احتیاط و بصیرت گام بردارید به هنگام برخاستن گرد و غبار حادثه هایی که نمی توان به درستی واقع آن را درک کرد و در هم پیچیدن فتنه ها به هنگام تولد نوزاد آن و آشکار شدن باطن آن و برقرار شدن قطب و مدار آسیای آن فتنه هایی که از مراحل ناپیدا شروع می شوند و به مرحله شدید و روشن می رسند. رشد آنها مانند رشد نوجوان و آثار آن مانند آثار سنگ سخت و محکم است. ستمکاران آن را با پیمانهایی که دارند از یکدیگر ارث میبرند

یک پدر بخشنده آب و گل است / یک پدر روشنگر جان و دل است

لیک اگر پرسی کدامین برترین / آنکه دین آموزد و علم یقین

روز و هفته معلم بر همه ی معلمان مبارک باد .

                                                             *****************           

از پدر گر قالب تن یافتیم / از معلم جان روشن یافتیم

ای معلم چون کنم توصیف تو / چون خدا مشکل توان تعریف تو

 ********************

اگر داری تو عقل و دانش وهوش / معلم هر چه می گوید بکن گوش !

معلم چون پدر والا مقام است معلم مستحق احترام است

معلم را مرنجان هرگز از خویش / مزن با حرف بی جا بر دلش نیش !

*****************

چه کسی هر دو لبم را به الف باز نمود

چه کسی جامه تقوا به تنم ساز نمود

ای معـلم کـه تـو را دانـش بسیـار بـوَد

جان شاگرد بـه فدایت که سزاوار بوَد . . .

******************

اندیشه ام از تو سبز و آباد شده / از جهل وغم این فکرتم آزاد شده

در مکتب پاک و شاد استاد ببین / غم رفته زجانم ودلم شاد شده . . .

هفته معلم گرامی باد

*****************

در مکتب تو همیشه شاگردم من / دور از رخ تو همیشه پر دردم من

در فصل بهار و روز استاد ببین / بی نور معلم این چنین زردم من . . .

**********************

آموزش عشقم از همین مکتب توست

اندوخته ی سوادم از این لب توست

گفتم که مریضم و بیا بستر من

چون عامل دردم این غم و این تب توست

                                 ****************                                             

با این گچ عشق تخته ی جانم زن

خطّی ز کلام خود به ایمانم زن

صد درس در این کلاست آموخته ام

یک درس ز عشق جان ویرانم زن

در قرآن مجید ابزارهای گوناگونی را که از طرف مشرکان برای مبارزه با مسلمانان شرح داده شده است از جمله آن می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

1 – استفاده از شایعه پراکنی و دروغ پراکنی : پژوهشگران تعاریف گوناگونی از شایعه ارائه می دهند برای نمونه ال پرت وپستمن می گوید : « شایعه موضوعی خاص است که برای باور همگان مطرح می شود و از فردی به فرد دیگری منتقل می شود و معمولا این انتقال به طور شفاهی صورت می گیرد بدون آن که شواهد مطمئنی در میان باشد . » شایعات زیادی در باره ی پیامبران الهی مانند حضرت نوح ( ع ) ، حضرت موسی ( ع ) حضرت شعیب ( ع ) و ... از طرف کفار مطرح می گردید . اما بیشتر از همه به شایعاتی بر می خوریم که درباره ی پیامبر اسلام ( ص ) رواج می یافت . این شایعات به حدی بود که کفرپیشگان خود نیز باور می کردند و پیامبر ( ص ) را ساحر و مجنون می خواندند ، و قرآن را سحر ، اباطیل و شعر معرفی می کردند .  مخصوصا در ابتدای اسلام و جنگ احد که شایعه شهادت پیامبر ( ص ) را اجرا کردند . به طوری که لشکر اسلام از جنگ بازماند و حتی بسیاری از خواص و سربازان اسلام به علت باور کردن این شایعه از صحنه جنگ فرار کردند .

2 – بازداشتن از راه عبودیت خدا : با سخت و دشوار نشان دادن راه حق مردم را از پیروی راه حق باز میدارند . « الذین یصُدون عن سبیل اللهِ و یبغونها عوجاً و هم بالاخرهِ هم کافرونَ[1] » « همان ها که ( مردم ) را از راه خدا باز می دارند و راه حق را کج و معوج نشان می دهند و به سرای آخرت کافرند . »

3 – اشاعه فحشا و فساد : یکی از مهم ترین ابزارها برای گمراه کردن مؤمنان توسط شیطان است . « فخلفَ من بعدهِم خلفٌ اضاعوا الصلاه و اتبعوا الشهوات » یعنی : « سپس در پی آنها جانشینانی آمدند که نماز را ضایع ساختند و از شهوتها پیروی کردند . »

4 – صرف هزینه های هنگفت مالی در جهت برآورده کردن خواسته هایشان : کفار همواره اموال خود را برای جلوگیری از گسترش اسلام خرج می نمایند اما در نهایت نتیجه ای جز حسرت و شکست قطعی عایدشان نمی شود . « ان الذینَ کفروا یُنفقونَ اموالهم لِیَصدوا عن سبیل الله فسَیُنفقونها ثُمَّ تکونُ علیهم حسرهً یُغلبونَ والذینَ کفروا الی جهنمَّ یُحشَرون[2] » « آنها که کافر شدند اموالشان را برای بازداشتن ( مردم ) از راه خدا خج می کنند ؛ آنان این اموال را ( که برای به دست آوردنش زحمت کشیده اند در این راه ) مصرف می کنند ، اما مایه حسرتشان خواهد شد و سپس شکست خواهند خورد و ( در جهان دیگر ) کافران همگی به سوی دوزخ گردآوری خواهند شد . »

5 – جار و جنجال و هوچی گری و مشغول نمودن اذهان با سخنان لغو : « و قال الذینَ کفروآ لا تسمَعو لهذا القرانِ و الْقَوافیهِ لعلکُم تغلبونَ[3] »  کافران گفتند : « گوش به این قرآن ندهید و به هنگام تلاوت آن جنجال کنید ، شاید پیروز شوید . »  در بعضی روایات آمده است که هر گاه پیامبر ( ص ) در مکه قرآن را تلاوت می کرد ، مشرکان مردم را از او دور می کردند و می گفتند سوت و سفیر بکشید و صدا را به شعر بلند کنید تا سخنان او را نشنوید . به طور کی این یکی از روشهای مبارزه با نفوذ حق است که امروه نیز به صورت گسترده تر و خطرناک تری ادامه دارد . که برای منحرف ساختن افکار مردم و خفه کردن صدای منادیان حق و عدالت محیط را چنان پر از جنجال می کنند که هیچ کس صدای حق را نشنود . گاه با جار و جنجال و گاه با داستانهای خرافی و دروغین و گاه با افسانه های عشقی و هوس انگیز . گاه از مرحله سخن فراتر رفته مراکز سرگرمی و فساد و انواع فیلم های مبتذل و مطبوعات بی محتوی و سرگرم کننده و بازی های دروغین سیاسی و هیجانهای کاذب افکار مردم را از محور حق پراکنده می نمایند . از همه بدتر این که گاه بحث های بیهوده ای در میان دانشمندان و صاحب نظران مطرح میکنند و چنان آنها را به منازعه وا می دارند که هر گونه مجال تفکر در مسایل بنیادی و اساسی از آنها گرفته می شود . این آیه دلیل آشکاری بر نهایت درماندگی کافران در رویارویی با قرآن و پیامبر ( ص ) است .

6 – پوشاندن حق و آمیختن آن با باطل : « یا اهل الکتابِ لِمَ تلبسون الحقَّ بالباطل و تکتمونَ الحقَّ و انتم تعلمون .[4] » یعنی « ای اهل کتاب چرا حق را با باطل مشتبه می کنید ( تا دیگران نفهمند و گمراه شوند ) و حقیقت را پوشیده می دارید در حالی که می دانید . » این آیه حاوی سرزنش اهل کتاب است که حق را با باطل می آمیختند و واقعیت را در این میان پنهان می کردند تا مردم گمراه شوند . آنها صفات پیامبر را که در تورات و انجیل آمده بود پنهان و یا تحریف می کردند و راست و دروغ را مخلوط کرده و مردم را به اشتباه می انداختند . امیر المؤمنین علی ( ع ) در باره ی مخلوط شدن حق و باطل می فرماید : « اگر حق با باطل پوشیده نمی شد ، زبان دشمنان یاوه گو از آن بریده می شد . اما قسمتی از حق و قسمتی از باطل را می گیرند و با هم در می آمیزند . تنها کسانی نجات خواهند یافت که وعده نیک از سوی خدا به آنها داده شده است[5] . »

7 – تفرقه اندازی : « انَّ الذینَ فرَّقوا دینهم و کانوا شِیَعاً لستَ منهم من شیءٍ انما امرُهم الی الله ثُمَّ ینبئهُم بما کانوا یفعلون[6] » یعنی « کسانی که آیین خود را پراکنده ساختند و به دسته های گوناگون تقسیم شدند تو هیچ گونه رابطه ای با آنها نداری . سروکار آنها تنها با خداست . سپس خدا آنها را از آن چه انجام می دادند با خبر می کند . » این آیه به کسانی که با ایجاد انواع بدعتها میان بندگان خدا و افراد جامعه تفرقه می اندازند و بذر نفاق و اختلاف می اندازند اشاره می کند .

8 –استفاده از پوشش های جذاب و زیبا برای نیات مخرب و زیانبار خود : « و اذا قیل لهم لا تُفسِدو فی الارضِ قالو انما نحن مصلحون » یعنی « و هنگامی که به آنها گفته می شود در زمین فساد نکنید می گویند ما فقط اصلاح کنندگانیم . »

در تفسیر نمونه در ذیل آیه شریفه به ویژگیهای آنها اشره می کند که نخستین داعیه آنها اصلاح طلبی است در حالی که مفسد واقعی همان ها هستند . امروزه هم دشمنان اسلام با بهره گیری از عناوینی همانند اصلاح طلبی و دفاع از حقوق بشر ، دموکراسی و ... همه تلاش خود را برای گمراهی ملت های آزاده به کار می گیرند .

9 – بازی با کلمات و مسخره کردن مسلمانان و پیامبر ( ص ) : « من الذین هادوا یحرِّفون الکلمَ عن مواضعهِ و یقولون سمعنا و عصینا واسمع غیر مُسمَعٍ و راعنا لیًّا بالسنتهِم و طعناً فی الدینِ و[7]... » یعنی « بعضی از یهود سخنان را از جای خود تحریف می کنند و ( به جای این که بگویند شنیدیم و اطاعت کردیم ) می گویند شنیدیم و مخالفت کردیم و ( نیز می گویند ) بشنو که هرگز نشنوی و ( از روی تمسخر می کویند ) راعنا یعنی ما را تحمیق کن تا با زبان خود حقایق را بگردانند و در آیین خدا طعنه می زنند . ... » مسلمانان در آغاز دعوت پیامبر اسلام برای این که سخنان پیامبر ( ص ) را بهتر بشنوند و به خاطر بسپارند در برابر پیامبر ( ص ) می گفتند : « مراعات ما را بکن و مهلت بده » ولی یهودیان این جمله را دستاویزی قرار داده بودند و آن را در مقابل حضرت تکرار می کردند و منظورشان معنی عبری این جمله یعنی « بشنو که هرگز نشنوی » یا معنی دیگر عربی آن یعنی » ما را تحمیق کن » بود . اشاره به این که کار پیامبر اسلام ( ص ) نعوذ بالله تحمیق کردن و اغفال مردم بوده است . در آیه 104 سوره بقره مسلمانان را گفتن کلمات دو پهلو منع می فرماید « یا ایها الذینَ امنوا لا تقولوا راعِنا و قولواانظُرنا و سمعوا و للکافرین عذابٌ الیمٌ » یعنی « ای افراد با ایمان ( هنگامی که از پیامبر تقاضای مهلت برای درک آیات قرآن می کنید ) نگویید راعنا بلکه بگویید انظرنا ( زیرا کلمه اول هم به معنی ما را مهلت بده و هم به معنی ما را تحمیق کن می باشد و دستاویزی برای دشمنان است ) و ( آنچه به شما دستور داده می شود ) بشنوید  و برای کافران ( و استهزا کنندگان ) عذاب دردناکی است . »   

از دیر باز این شیوه ی جنگی مورد استفاده قرار گرفته و همواره از سوی انسان ها در جنگ به عنوان یک ساز و کار مناسب ، مؤثر و به مراتب کم هزینه مورد توجه بوده است . تنها تفاوتی که می توان در میان جنگ های نرم در طی دوران گذشته تا عصر حاضر یافت تفاوت در ابزارها و روش های ان است و اصولا بهره گیری از هر نوع ابزاری در جنگ نرم بر این پایه و محور قرار می گیرد که بر اندیشه و احساسات مخاطب تأثیر گذاشته و او را مرعوب خود سازد و بی آن که واکنشی از خود نشان دهد تسلیم دشمن شده و در مسیر خواسته های او گام بردارد .

از دیدگاه قرآن جنگ نرم از لحظه ی سرکشی و بیرون راندن شیطان از درگاه خداوند آغاز گردیده و « الی یوم الوقت المعلوم » ادامه خواهد  داشت . پیشینه ی جنگ نرم به آغاز تقابل حضرت آدم ( ع ) و حضرت حوا ( س ) با شیطان بر می گردد . شیطان در گمراه نمودن انسان از همه ی امکانات و راهکارهای خود نظیر سیاست در کمین ، سیاست گام به گام ، سیاست پیگیری مداوم و سیاست هجوم جمعی و همه جانبه و افراد جنی و انسی خود استفاده می کند . « من شر الوسواس الخناس الذی یوسوس فی صدورالناس من الجنه والناس » [1] آن چه در این میان جلب توجه می نماید پیچیده تر شدن جنگ نرم در گذر زمان است . در زمان پیامبر ( ص ) شیطان از همه تجربیات و ابزارهای خود برای مقابله با پیامبر ( ص ) و اصحابش استفاده می نماید .

تعریف جنگ نرم :

تهدیدهای صورت گرفته از سوی جریان باطل بر ضد جریان حق به سه صورت انجام می پذیرد

الف ) جنگ سخت : ابزار این جنگ نیروهای نظامی و مسلح هستند و هدف از این جنگ انهدام تاسیسات حیاتی و اقتصادی یگانها ی مسلح و تهدید تمامیت ارضی طرف مقابل است .

ب ) جنگ نیمه سخت : این نوع جنگ در عرصه داخلی و سازمانها و ستادها ی یک کشور صورت می گیرد .ابزار آن روش های براندازی مثل گسترش دامنه تحریم هاست و هدف آن امنیت اقتصادی است که در یک فرآیند میان مدت صورت می پذیرد .

ج ) جنگ نرم : این نوع جنگ عموما در عرصه های گوناگون فرهنگی ، اجتماعی و سیاسی شکل می گیرد و ابزار آن مانند ناتوی فرهنگی در غالب ابزارهای دیپلماسی عمومی روانی و رسانه ای است و هدف آن تضعیف ثبات امنیت اجتماعی و فرهنگی بوده و دوره آن بلند مدت است . در این نوع جنگ کشور مهاجم بدون خونریزی و طی فرآیند زمانی آرام و بدون نیاز به نیروهای مسلح و با استفاده از استحاله فرهنگی و فکری یک جامعه ، سلطه همه جانبه خود را بر آن جامعه تحمیل کرده و با روش نرم افزاری حساب شده آنها را مطیع کند . به طور خلاصه جنگ نرم اجرای برنامه ای حساب شده مسالمت آمیز و دراز مدت برای نفوذ در ارکان سیاسی یک نظام و به منظور تغییر سیستم سیاسی یک کشور با ایجاد تغییر و تحول اساسی و اصلی آن »  

در سال تولد پیامبر اسلام ( ص ) ابرهه پادشاه یمن با ساختن عبادتگاه بزرگ و زیبایی که گنبدهای طلا و جواهرات درخشان تزیین شده بود به مردم دستور داد حج را به جای مکه در عبادت گاه او انجام دهند . اما مردم به آن توجهی نداشتند . وقتی ابرهه بی توجهی مردم را دید تصمیم گرفت به خانه ی کعبه حمله کند و آن را خراب کند . بنابراین لشکر عظیمی که بر فیل ها سوار بودند فراهم کرده و به سمت مکه به راه افتادند . در نزدیکی مکه ، ابرهه شتران قریش را که دویست شتر آن مال عبدالمطلب پدر بزرگ پیامبر ( ص ) بود را غارت کرد . عبدالمطلب بعد از آن که مردم را به طرف کوهها و دره ها فرستاد ، نزد ابرهه آمد و از ابرهه خواست شترانش را پس بدهد . ابرهه با غرور گفت : « من آمده ام خانه ی کعبه را خراب کنم ، آن وقت تو به فکر اموال خودت هستی ؟ »

عبدالمطلب گفت : « من صاحب شتران خودم هستم و از آن ها دفاع می کنم ، خانه ی کعبه هم صاحبی دارد و از آن دفاع خواهد کرد . »

عبدالمطلب شتران خود را گرفت و به سمت خانه ی خدا رفت و در مقابل آن دست به دعا برداشت و گفت : « خدایا هر کس از آن چه دارد دفاع می کند ، تو نیز از خانه ات دفاع کن . »

صبح روز بعد ابرهه با سپاه خود به سمت خانه کعبه به راه افتاد . در حالی که به قدرت سپاه خود افتخار و مباهات می کرد . و با خود می اندیشید که هیچ کس نمی تواند جلوی او را بگیرد و با او مبارزه کند . در همین افکار بود که ناگهان ابر سیاهی را دید که از سمت دریای سرخ به طرف آن ها می آمد .

ابرهه در حالی که از شگفتی پلک به هم نمی زد ، ناگهان پرندگانی را شبیه پرستو بالای سر سپاه خود دید که هر کدام سنگریزه های کوچکی ، یکی به منقار و دو تا در چنگال های خود داشتند . پرندگان سنگ ها را بر سپاه ابرهه پرتاب می کردند .

سنگ ها به هر استخوانی که می خورد آن را پوک و سست می کرد و به هر بدنی که می خورد آن را سوراخ می کرد . به این ترتیب سپاه ابرهه نابود شدند و ابرهه که زخمی شده بود به یمن فرار کرد . وقتی به صنعا پایتخت یمن رسید در اثر شدت زخمهایش مرد . این چنین بود که خداوند از خانه ی کعبه در نقابل دشمنان دفاع کرد .

دو تا کارگر در حال کار بودند ، یکی زمین را می کند و دیگری اون رو پر می کرد ، عابری که از اونجا رد می شد از اونا پرسید : چرا کار بیهوده انجام می دید ؟

یکی از اونا که از حرف عابر ناراحت هم شده بود گفت : ما کار بیهوده انجام نمی دیم . ما همیشه سه نفریم ، یکی زمین رو می کنه ، دومی لوله رو کار میزاره و سومی روش رو پر خاک می کنه . اما امروز نفر دوم مریض بوده و سر کار نیومده ولی چون ما وظیفه شناسیم اومدیم سر کار و به وظیفه خودمون عمل می کنیم .

نکات : مسؤلیت پذیر باشید .

وقتی در یک تشکیلات هستیم و کار تیمی انجام می دهیم حق نداریم بدون توجه به دیگران تنها به وظیفه خود فکر کنیم .

روزی حضرت زهرا ( س ) از پدرشان رسول خدا ( ص ) پرسیدند : « در روز قیامت جایگاه مادرم خدیجه کبری (س ) کجاست ؟ »

رسول خدا ( ص ) فرمودند : « خدیجه در قصری است که چهار درب به سوی بهشت دارد . »

یکی از همسران رسول خدا ( ص ) می گوید : « پیامبر ( ص ) از خانه بیرون نمی آمد . مگر این که خدیجه ( س ) را یاد می کرد و برایش استغفار می کرد . روزی از او یاد کرد و من حسد ورزیدم و گفتم : او پیرزنی بیش نبود و خدا بهتر از او را درعوض به شما داده است ! »

پیامبر ( ص ) خشمگین شد و فرمود : « نه ، به خدا قسم که بهتر از او به من نداده است خدیجه و دیگر کجاست مثل خدیجه ؟ او به من ایمان آورد آن هنگام که مردم مرا انکار کردند ، او مرا تصدیق کرد آن گاه که مردم مرا تکذیب می کردند . او با مال خود مرا یاری کرد و خداوند از میان همسران فقط از خدیجه به من فرزند داد . »

در روایات اسلامی نوروز روزی است که جبرئیل بر حضرت محمد ( ص ) نازل شد . روز عید غدیر خم است و روز ظهور حضرت صاحب الزمان ( عج ) خواهد بود . در اعتقادات کهن و باستان ایرانی نوروز روزی است که آفریدگار از خلقت  جهان فارغ می شود و روز آفرینش انسان است .

از امامان شیعه ( ع ) نیز روایاتی در بزرگداشت نوروز نقل شده است . از جمله علامه مجلسی از امام صادق ( ع ) حدیثی را بدین مضمون نقل می کند : « در آغاز فروردین آدم آفریده شد و آن روز فرخنده ای است برای طلب حاجات و برآورده شدن آرزوها و کسب دانش و زناشویی و مسافرت و دادو ستد در آن روز خجسته بیماران بهبود می یابند و نوزادان به آسانی زاده می شوند و روزی ها فراوان می گردد . »

علامه مجلسی همچنین حدیثی دیگر منتسب به امام موسی کاظم نقل می کند : « این روز بسیار کهن است ، در نوروز از بندگان پیمان گرفت تا او را پرستش کنند و برای او شریک قایل نشوند و به آیین فرستادگانشان درآیند و دستورشان را بپذیرند و آن را اجرا نمایند و آن نخستین روزی است که آفتاب بدمید و بادهای بار دهنده بوزید و گل های روی زمین پدید آمد . و هم جبرئیل بر پیامبر نازل شد و نیز روزی است که ابراهیم ( ع ) بتها را شکست و هم پیامبر ( ص ) علی ( ع ) را بر دوش خود گرفت تا بت های قریش را از خانه کعبه بینداخت . »

نوروز از زمان پیامبر ( ص ) تا دوره سلسله متأخر ایرانی همواره مورد توجه بوده است و به شهادت تاریخ حضرت محمد ( ص ) و حضرت علی ( ع ) و بزرگان و خلفای اسلام نوروز را گرامی می داشتند و در دستگاه خلافت عباسی نوروز عظمتی ویژه داشت . و پس از اسلام نیز نوروز بزرگ با سنت های اسلامی شکوه و جلالی دیگر یافته بود .

تقدس دینی نوروز چنان در نظر مردم پر رنگ است که در روز عید و لحظه تحویل سال مردم در اماکن مذهبی و امامزاده ها مخصوصا حرم های مطهر امام رضا ( ع ) در مشهد و حضرت معصومه ( س ) در قم و شاه چراغ در شیراز و شاه عبدالعظیم ( ع ) در ری حضور می یابند و به خواندن قرآن و دعا مشغول می شوند .

باغمزار

بقعه و بارگاهی که در باغمزار کاشمر بنا شده است به حضرت حمزه فرزند امام موسی ابن جعفر ( ع ) منسوب است . پادشاهان صفویه که خود را از اعقاب حمزه بن موسی ( ع ) می دانسته اند در آبادانی این مزار سعی و کوشش بسیار کرده اند .

هم اکنون مزار امامزاده سید حمزه به عنوان یکی از زیارت گاههای درجه اول خراسان به حساب می آید و بسیاری از مردم به این امامزاده اعتقاد دارند . همچنین این امامزاده دارای موقوفات بسیار پردرآمدی است که باعث آبادانی هر چه بیشتر این امامزاده شده است . و از صحن و بارگاه مزار در نهایت احترام مراقبت به عمل می آید و اسباب راحتی زایرین را فراهم نموده است . و این خود یکی از جاذبه های زیارتی این مزار شمرده می شود .  برای همین به نام باغمزار خوانده می شود .   علاوه بر این می توان ادعا نمود که باغمزار یکی از زیباترین باغات ایران است . و این زیبایی با وجود سروهای باستانی دو چندان شده است . گفته می شود این سروها بیشتر از هشت صد سال دارند . در محوطه وسیع باغمزار سرو بسیار وجود دارد . اما فقط چهار سرو رنگ باستانی دارد . از این چهارتا فقط دو تا را می بینیم که از علایم حیات بهره ای دارند و آن دو سرو دیگر خشک شده اند .

باغمزار دو درب اصلی دارد که یکی به صحن جنوبی و دیگری از سمت مغرب باز می شود . از صحن جنوبی گنبد مزار با قطر حدود شصت متر و در وسط دو گلدسته بلند ساخته شده است . زمینه ی اصلی گنبد از سرامیک سبز ساخته شده است و بر ساقه گنبد سوره مبارکه یسبح را کتیبه کرده اند و بر گلدسته ها کلمه لا اله الا الله به تکرار نقش بسته است . فضای زیر قبه سراسر آینه کاری است . و کف حرم تا ارتفاع یک مترو نیم از سنگ مرمر لیمویی زینت یافته است . ضریح به زیبایی آراسته شده است . با خط و با نور . با شعر و با حضور اطلس های سبز بر پوشش گهواره ای آن . موقوفات ارزشمندی که در اوایل عهد صفویان بر امامزاده سید حمزه وقف شده است تا به امروز به رونق و نگهداشت بقعه باغمزار کمک های شایانی نموده است .

 باغهای زیبا و حوض بزرگی که در آن فواره هایی زیبا تعبیه شده است به مهمانان و زایرین خوش آمد می گویند .   

سال و مال و فال و حال و اصل و نسل و بخت و تخت

بادت اندر شهریاری برقرار و بر دوام

سال خرم فال نیکو مال وافر حال خوش

اصل ثابت نسل باقی تخت عالی بخت رام

سال نو مبارک

××××××××××××××××××××

مثل ماهی زنده

مثل سبزه زیبا

مثل سمنو شیرین

مثل سنبل خوش بو

مثل سیب خوش رنگ

و مثل سکه با ارزش باشید

سال نو مبارک

××××××××××××××××

دنیا را برایتان شاد شاد و شادی را برایتان دنیا دنیا آرزو مندم

××××××××××××××××

یک شاخه رز سفید تقدیم تو باد

رقصیدن شاخ بید تقدیم تو باد

تنها دل ساده ایست دارایی ما

آن هم شب عید تقدیم تو باد .

×××××××××××××××××××

ستاره بختتان بالا

سپیده صبحتان تابناک

سایه عمرتان بلند

ساز زندگیتان کوک

سرزمین دلتان سبز

سال جدید مبارک

××××××××××××××××

ساقیا آمدن عید مبارک بادت

وان مواعید که دادی نرود از یادت

سال نو و نوروز باستان مبارک

×××××××××××××××××××××

سایه حق

سلام عشق

سعادت روح

سلامت تن

سرمستی بهار

سکوت دعا

سرور جاودانه

هفت سین سفره زندگیتان باشد

نوروز مبارک

در آغاز بعثت پیامبر ( ص ) در مکه مشرکان به ایشان آزار می رساندند . اما ابوطالب پدر حضرت علی ( ع ) همراه پیامبر بود و کسی جرأت جسارت به پیامبر را نداشت . تا این که مشرکان کودکان را واداشتند تا به پیامبر ( ص ) سنگ پرتاب کنند . هنگامی که پیامبر ( ص ) از خانه بیرون می آمدند کودکان سنگ و خاک به طرف ایشان پرت می کردند . . پیامبر ( ص ) از این جریان رنج آور با توجه به این که موضوع به میان کودکان کشیده شده بود به علی ( ع ) که در آن زمان حدود سیزده سال داشت شکایت کرد .

 علی ( ع ) عرض کرد : « پدر و مادرم فدایت ای رسول خدا ، هر گاه از خانه بیرون رفتید مرا نیز با خود ببرید . »

پیامبر ( ص ) همرا علی ( ع ) از خانه بیرون آمد . کودکان طبق معمول به سوی پیامبر ( ص ) سنگ می انداختند . علی ( ع ) به آن ها حمله می کرد و هر گاه به آن ها می رسید گوش و بینی و عضله صورت آن ها را می گرفت و فشار می داد . کودکان بر اثر درد گریه می کردند و به خانه ی خود باز می گشتند .

 پدرانشان می پرسیدند : « که چرا گریه می کنید ؟ »

بچه ها در پاسخ می گفتند : « علی ما را گوشمالی داد . »

رسول اکرم ( ص ) :

 « مَن بکی صبیٌّ له فأرْضاهُ حتی یُسکِّنه أعطاهُ اللهُ عزوجلَّ

مِنَ الجنةِ حتی یَرضی . »

« هر کس کودک گریان خود را راضی کند تا آرام شود ،

خداوند آن قدر به او می دهد تا راضی شود . »

به عقیده ی ایرانیان باستان آتش از عناصر چهارگانه بوده است و تنها عنصری است که آلوده نمی شود . جشن سور از مراسم اصیل و دیرینه ی ایرانی است . مردم در روز جشن چهارشنبه سوری برای دفع شر و بلا و برآورده شدن آرزوهایشان مراسمی را برگزار می کنند . که ریشه اش به قرنها پیش باز می گردد . که مراسم ویژه ی آن در چهارشنبه صورت می گیرد . برای مراسم در گوشه و کنار کوی و برزن بچه ها نیز آتش می افروزند و از روی آن می پرند و ترانه سرخی تو از من و زردی من از تو می خوانند . مراسم چهارشنبه سوری برگرفته از آیین های کهن ایرانیان است که همچنان در میان آنها و با اشکال دیگر در میان دیگر اقوام آریایی رواج دارد . سور در زبان و ادبیات فارسی و برخی گویشها ی ایرانی به معنای جشن ، مهمانی ، و سرخ آمده است .

جشن سور از زمانهای بسیار دور در ایران مرسوم بوده است . قبل لز ورود اسلام به ایران هر سال به دوازده ماه و هر ماه به سی روز تقسیم می شده است و هر کدام از این سی روز نام مشخصی داشته است که بعد از ورود اسلام به ایران تقسیمات هفته نیز به آن اضافه شد . در ایران باستان در پایان هر ماه جشن و پایکوبی با نام سور مرسوم بوده است . گفته می شود مختار برای کشتن یزید در شهر کوفه که ایرانیان زیادی در آن سکونت داشته اند از این فرصت استفاده کرده و در زمان همین جشن که مصادف با چهار شنبه سوری بود یزید را به قتل رساند .

بعد از گذشت چندین سال بعد از ورود اسلام به ایران به آرامی جشن سور در ایران کم رنگ و به آخرین چهارشنبه سال محدود شد .

آمارهای اورژانس نشان می دهد بیشترین گروه آسیب دیده در حوادث چهارشنبه سوری گروه سنی 16 تا 23 سال و سپس گروه سنی 8 تا 15 سال می باشند . کارشناسان می گویند سوختگی ناشی از بازی با مواد محترقه خطرناک در چهار شنبه سوری دارای دو نوع عوارض می باشند . برخی دارای عوارض زود رس و برخی در دراز مدت در افراد عوارض ایجاد می کنند . قطع عضو بدن از عوارض زود رس سوختگی هاست . عفونت ثانویه در محل زخم ناشی از سوختگی یک عارضه زودرس است . کوری چشم در موقع برخورد مستقیم ترکش های ناشی از انفجار مواد محترقه یکی از مواردی است که زیاد در چهارشنبه سوری دیده می شود . میزان کوری های ایجاد شده به حدی است که عنوان نابینایی در چهارشنبه سوری را به خود اختصاص داده است .

بر اساس آمارهای موجود 44 درصد از آسیب هایی که در این مراسم وارد می شود در چشم و     راست و 37 درصد در چشم چپ و 14 درصد در هر دو چشم است

دلایل آسیب های چشم : طیق آمارهای موجود 26 درصد آسیب ها به دلیل نارنجک ، 51 درصد به دلیل سیگارت و 16 درصد به علت فشفشه اتفاق می افتد . 58 درصد آسیب دیدگان مردانی با میانگین سنی 17 سال بوده اند .

اقدامات لازم در موقع بروز حادثه

مراجعه سریع به چشم پزشک در صورت برخورد شیء با چشم می تواند شدت ضایعات را کاهش دهد . در موارد خفیف با انجام اعمال جراحی می توان بینایی فرد را به او بازگرداند . ولی متاسفانه در موارد شدید چاره ای جز تخلیه چشم باقی نمی ماند . بعد از هرگونه آسیب به چشم تنها کار که باید بکنید آن است که چشم را با یک کاور بدون آن که با چشم آسیب دیده تماس داشته باشد بپوشانید و بیمار را سریعا به مرکز چشم پزشکی بفرستید .

 اختلاف برداشتها و تفاوت نگرشها در مقوله مبارزه فراگیر با قاچاق کالا در ایران باعث ناکارآمدی بعضی سیاستها و برنامه‌ها و راهکارها شده است. و فقدان ثبات موجب خنثی‌سازی مبارزه با قاچاق کالا را فراهم می‌آورد.

از دیدگاه بعضی کارشناسان بهترین راه مبارزه با قاچاق کالا حمایت دولت از تولیدات با مدیریت صحیح می‌باشد. سیاست باز کردن مطلق در واردات مشکل‌گشا نمی‌باشد. و دنیا با مدیریت صحیح به پیشرفت رسیده است.

مدیریت سیاستهای پولی و ارزی نیز گام مهمی در مبارزه با قاچاق ارز می‌باشد. چند نکته نظر در خصوص مبارزه با قاچاق کالا وجود دارد که اینطور بیان می‌شود: افزایش کمیت و کیفیت کالاهای تولید داخل، کاهش تاخیر زمانی در ترخیص کالا از گمرک، مبارزه با فرهنگ مصرف کالاهای خارجی، رفع مشکل بیکاری که در این خصوص نظرات متفاوت و عملکردها نیز متفاوت می‌باشد و اجماع کلی بر سر نحوه مبارزه با قاچاق کالا وجود ندارد.

حال اگر مجموعه‌ای از مواضع دیدگاههای وزرای بازرگانی و صنایع را با دیدگاه رئیس ستاد مبارزه با قاچاق کالا بررسی کنیم به  راهبردها و راهکارهای متفاوت دست می‌یابیم.

قاچاق معلول سیاستهای اقتصادی است و نه عامل مخرب برنامه‌های اقتصادی، لذا برخی از زاویه معلولی می‌نگرند و عقیده دارند باید ریشه‌های پدیدآورنده این معلول را پیدا کرد و با آن مبارزه کرد و بعضی دیگر بر این باورند که نباید فرصت‌سوزی کرد و معلول را هر کجا باشد باید حذف کرد.

قاچاق کالا و ارز ناشی از ندادن پاسخ منطقی به نیاز اقتصادی است و تا زمانی که این نیاز و تقاضا برای کالا وجود داشته باشد چه در داخل ایران و در خارج از ایران پاسخ‌های منطقی در خصوص عرضه محصول با کیفیت مطلوب به این تقاضا داده نشود تمام اقدامات مبارزاتی بی‌جواب می‌ماند.

مردم خود باید به مبارزه با قاچاق کالا کمک کنند و فقط اکتفا به برخوردهای انتظامی و قضایی نکنند. نخریدن کالاهای خارجی خود یک نوع مبارزه با قاچاق کالا است.

1ـ مالیات: جدول نرخهای مالیاتی مشاغل، شرکتها، حقوق و عوارض گمرکی و سود بازرگانی می‌تواند
به عنوان شاخص توجیه کننده پدیده قاچاق به کار رود. چرا که افزایش مالیات بر مشاغل و شرکتها احتمال
 فرار مالیاتی را افزایش می‌دهد در نتیجه فعالیتهای غیررسمی افزایش خواهد یافت.

2ـ نرخ بیکاری: کاهش نرخ اشتغال در اقتصاد رسمی هم توجیه کننده و هم علت افزایش نرخ اشتغال
 در اقتصاد غیررسمی و قاچاق کالاست.

3ـ یارانه: افزایش یارانه، منجر به اختلاف بین قیمتهای داخلی و جهانی خواهد شد و این اختلاف انگیزه‌ای برای تجارت قاچاق می‌شود.

4ـ کنترلهای ارزی: افزایش کنتر‌ل‌های ارزی در ایران موجب می‌شود که پدیده گران‌نمایی واردات و ارزان‌نمایی صادرات اتفاق افتاده و یا اینکه کالاها را  به صورت قاچاق وارد و صادر کنند.

5ـ تغییرات فهرست کالاهای ممنوع: هرچه تعداد اقلام ایمن فهرست بیشتر باشد انگیزه فعالیت غیررسمی و قاچاق در زمینه این اقلام بیشتر می‌شود و از طرفی هرچه صادرات و واردات این اقلام انحصاری در اختیار دولت یا شرکتی خاص باشد انگیزه‌های قاچاق برای سایرین افزایش می‌یابد.

6ـ افزایش تقاضا برای پول نقد و چکهای بی‌نام: به نظر می‌رسد هرچه تقاضا برای پول و به خصوص چکهای بی‌نام افزایش می‌یابد، می‌تواند نشانگر افزایش فعالیتهای قاچاق نیز باشد. به خصوص در استانهای هرمزگان و سیستان و بلوچستان می‌تواند این شاخص را مورد استفاده قرار داد.

7ـ افزایش دخالت دولت: برای این منظور، می‌توان از دو شاخص نسبت مخارج دولت به GNP و نسبت مالیات به ‌GNP (تولید ناخالص ملی) برای توجیه فعالیتهای قاچاق استفاده کرد.

8 ـ میزان کشفیات کالای قاچاق توسط ماموران انتظامی و گمرک: آمار کشفیات می‌تواند تعیین کننده میزان واقعی قاچاق و احتمال لو رفتن آن باشد. چراکه فعالیتهای قاچاق با اقتصاد ریسک و اطمینان ارتباط تنگاتنگی دارد.

9ـ توزیع درآمد: شدت نابرابری توزیع درآمد از لحاظ ساختاری و همچنین فرهنگی، زمینه را برای فعالیتهای قاچاق مهیا می‌کند. بدین منظور می‌توان از ضریب جینی و منحنی لورنز برای توجیه اقتصاد پنهان و فعالیت‌های قاچاق استفاده کرد.

10ـ کاغذ‌بازی و ساختار اداری ناکار‌آمد: بوروکراسی و ساختار اداری ناکار‌آمد، منجر به افزایش هزینه تولید و تجارت در اقتصاد رسمی می‌شود، که خود انگیزه فعالیت قاچاق را افزایش می‌دهد. شاخص بهره‌وری نیروی انسانی در سازمانهای دولتی یا تغییر ساعت کار مفید کارمندان دولت می‌تواند توجیه کننده این گونه فعالیتها باشد. همچنین تعداد مراکز تصمیم‌گیری به عنوان دیگری می‌تواند فعالیتهای قاچاق را توجیه کند.

قاچاق

عبارت است از مجموعه فعالیتهای اقتصادی در بخشهای تولیدی و خدماتی توسط شهروندانی که کوشش می‌کنند خارج از مقررات و چارچوبهای تعیین شده برای اقتصاد رسمی، به منظور کسب درآمد بیشتر، نیازهای خود را تامین نمایند.

قاچاق را می‌توان از نظر دامنه فعالیتها به دو دسته تقسیم کرد:

1ـ قاچاق در تولید کالا: که در زمینه‌های فعالیتهایی انجام می‌شود که نیاز به اخذ مجوزهای خاص یا در پرداخت عوارض یا مالیات و یا ممنوعیت تولید دارند.

2ـ قاچاق در تجارت کالا: در بخش تجارت داخلی، در مورد کالاهایی مصداق دارد که نیاز به مجوزهای خاص یا پرداخت مالیات و عوارض دارند و یا ممنوع هستند و در بخش‌های تجارت خارجی شامل صادرات، واردات کالا و خدمات می‌باشد. در این مقاله منظور از قاچاق، قاچاق کالا در بخش بازرگانی خارجی است.

مسئولان وزارت بازرگانی، قاچاق کالا را در مبادی خروجی و ورودی کشور بالغ بر 2 میلیارد دلار برآورد کرده‌اند که نزدیک به 10% درآمدهای ارزی کشور در سالهای شکوفایی اقتصادی است.

اقتصاد غیررسمی یا اقتصاد پنهان، پدیده جدی نیست و سابقه تاریخی بسیار دارد. توماس ویسکاویچ و وینچنز در کتاب اقتصاد غیررسمی، فعالیتهای غیررسمی را به چهار دسته تقسیم می‌کند:

1ـ بخش خانوار: این بخش، کالا و خدماتی را تولید می‌‌کنند که خودش مصرف کننده آن است، مانند خدمات خانم‌های خانه‌دار.

2ـ بخش‌های‌ غیررسمی: شامل تولید کننده‌های جزء و کارکنان آنها، مانند کسبه و پیشه‌وران بدون کارگر و دیگر خدمات غیررسمی است. بارزترین آنها کسبه دوره‌گرد و کارگاههای کوچک بدون کارگر است.

3ـ بخش نامنظم: مانند فرار از مالیات، فرار از مقررات و تقلب در بیمه‌های اجتماعی که ماهیت غیرقانونی دارند.

4ـ بخش‌های غیرقانونی: فعالیتهای این بخش خلاف قانون است و دزدی و اخاذی، تولید و فروش مواد افیونی و فحشا را شامل می‌شود. تفاوت آن با بخش نامنظم، در این است که بخش قبلی با وجود قانونی و مجاز بودن اصل تولید کالا و خدمات در نحوه تولید و توزیع آن کاری خلاف و غیرقانونی صورت می‌گیرد. بر این اساس سه معیار برای تشخیص اقتصاد غیررسمی از اقتصاد رسمی وجود دارد. مبادلات بازاری و غیربازاری، ماهیت قانونی و غیرقانونی تولید و توزیع، در این صورت قاچاق کالا، مترادف با بخش نامنظم خواهد بود.

گینگ مولر در 1981 مشخصه‌های اصلی فعالیتهای رسمی را بدین شرح برشمرده است:

فعالیتهای رسمی، فعالیتهای هستند که مجاز باشند با ارزشهای اخلاقی، مذهبی و قومی مغایرت نداشته باشند، قابل ضبط در آمارهای رسمی باشند. درآمد مکتسبه در قبال ارائه خدمات یا کالاهایی به دست آمده باشد و متناسب با سیستم اقتصادی نیز باشد.

سیستم‌های مالیاتی نامناسب به گفته آدام اسمیت، پدر علم اقتصاد در کتاب ثروت ملل، مالیات بدون مدافعه باعث ترغیب به سوی قاچاق می‌گردد.

بوروکراسی و کاغذ‌بازی زیاد، افزایش بیکاری، پرداخت سوبسیدهای همگانی به کالاها، کنترل‌های ارضی و بالا نگه داشتن غیرواقعی ارزش پول ملی در برابر پولهای خارجی، تلفیق اقتصاد دولتی با قدرت سیاسی، به ویژه در زمان دیکتاتوری، که بهترین زمینه برای رشد فعالیتهای غیررسمی است.

فعالیتهای قاچاق و اقتصاد زیرزمینی، هم بر جریان تولید و اشتغال سطحی و ساختار آنها تاثیر می‌گذارد و هم در تقسیم توزیع درآمد و ثروت بین بخشهای مختلف جامعه موثر است.

وجود بخش غیررسمی در اقتصاد موجب می‌شود به دلیل فرار مالیاتی این بخش، بار مالیاتی اقشار دیگر مردم که در بخش رسمی فعالیت می‌کنند افزایش یابد.

از بعد درآمد، قاچاق کالا موجب تشکیل یک طبقه فوق‌العاده ثروتمند در جامعه می‌شود. و در مقابل پروسه فقیرتر شدن اقشار پایینی جامعه به شدت افزایش می‌یابد.

از دیگر آثار قاچاق، آسیب دیدن ارزشهای اخلاقی، مذهبی و قومی در اجتماع است. همچنین به دلیل عدم ورود در آمارهای رسمی اقتصادی، آمارهای واقعی اقتصادی را مخدوش نموده و برنامه‌ریزی‌های مبتنی بر آن را ناکار می‌کند. از طرف دیگر قاچاق، تنگناها و کمبود کالا و خدمات را در بخش رسمی آشکار کرده و باعث هویدا شدن نقایص و نارساییهای سیستم‌های اقتصادی می‌شود.

امام علی ( ع ) :

 « مَن سألَ فی صِغَرهِ أجاب فی کِبَرِهِ »

« هر کس در خردسالی سؤال کند ، در بزرگسالی پاسخ

می گوید . »

رسول اکرم ( ص ) :

 « الوَلدُ سیِّدٌ سبعَ سنینَ و عبدٌ سبعَ سنینَ و وَزیرٌ سبع

سنینَ »

« فرزند هفت سال سرور ، هفت سال فرمانبردار و هفت

سال وزیر است . »

تغییر همیشه یک انتخاب است

ما فقط روی رفتار خودمان کنترل داریم نه دیگران ؛ افراد در صورتی برای تغییر کردن انگیزه داشته و آن را انتخاب می کنند که ؛

1 – متقاعد شده باشند که رفتارهای جاری آنها چیزی را که دوست دارند برای آنها تامین نمی کند

2 – معتقد باشند که می توانند رفتارهای دیگران را انتخاب کنند که آنها را به چیزی که می خواهند نزدیک تر کند .

ویلیام گلاسر 1988

امام صادق ( ع ) :

 « علیکَ بالأحداثِ فإنهمْ أسرعُ إلی کلُّ خیرٍ »

 « نوجوان را دریاب زیرا که آنان سریع تر به کارهای خیر

روی می آورند . »

یکی از عواملی که در جنگ بدر با وجود تعداد کم مسلمانان باعث پیروزی آنان بر مشرکین  شد اطاعت از رهبری و پشتیبانی آنان از پیامبر اسلام ( ص ) بود . در این جنگ مقداد به پیروی و حمایت از پیامبر ( ص )  گفت : « ای پیامبر خدا قلب های ما با شماست . آن چه را خداوند به شما دستور داده همان را انجام بده . به خدا سوگند هرگز ما به شما سخنی را که بنی اسرائیل به موسی گفتند نخواهیم گفت . هنگامی که موسی آنان را دعوت به جهاد کرد ، بنی اسرائیل به کلیم الله گفتند که ای موسی تو و پروردگارت به جهاد بروید و ما در همین جا نشسته ایم . ولی ما خلاف این سخن را به شما عرض می کنیم و می گوییم که در سایه عنایت پروردگارت جهاد کن و ما نیز در رکاب شما نبرد می کنیم . »

 پیامبر ( ص ) از شنیدن سخنان مقداد خوشحال گردید و در حق او دعا کرد .

سعدبن معاذ نیز برخاسته و گفت : « ای پیامبر خدا ، ما به تو ایمان آورده ایم و تو را تصدیق می کنیم  . که آیین تو حق است . هر چه شما تصمیم بگیرید ما از آن پیروی می کنیم . به آن خدایی که تو را به رسالت مبعوث نموده است ، یک نفر از ما از پیروی تو سر باز نمی زند . ما هرگز از روبه رو شدن با دشمن نمی ترسیم . ما را به فرمان خداوند به هر نقطه ای که سلاح است روانه کن . »

امام سجاد ( ع ) :

 « وَ امّا حقُّ الولدِ فتعْلمَ أنَّه منکَ و مُضافٌ إلیکَ فی عاجلِ الدُنیا بِخیرِهِ و شرِّهِ و أنکَ مسؤلٌ عمّا وُلّیتهُ مِن حسنِ الادبِ والدَّلالهِ علی ربِّهِ و المعونهِ لهُ علی طاعتهِ ... »

« حق فرزند این است که بدانی او از توست ، در دنیا با هر خیر و شری که دارد به تو منسوب است و تو مسؤل تربیت نیکو و راهنمایی اش به سوی خدا و یاریش در اطاعت از پروردگارش هستی ... »

نهی از ستم به ضعفا هر چند ناچیز

امام هر گاه با مأمون تنها می شد او را موعظه و امر به معروف و نهی از منکر می کرد . و از عذاب الهی هشدار می داد گویند روزی امام بر مأمون وارد شد دید او وضو می گیرد و غلامش به دست او آب می ریزد امام رضا ( ع ) به او فرمود : « ای رئیس مؤمنان هیچ کس را در عبادت خدا شریک قرار مده . »

 مأمون غلام را رد کرد و خود وضویش را به پایان رسانید .  

امر به رسیدگی به امور مسلمانان  

امام ( ع ) هنگامی که مأمون با خوشحالی از فتح یکی از بلاد کابل سخن می گفت ، به او فرمود : « ای رئیس مؤمنان در مورد امت محمد ( ص ) و مسؤلیت زمامداری که خداوند آن را در اختیارت نهاده از خدا بترس . همانا تو امور مسلمانان را تباه ساخته ای ، حکمرانی را به غیر خود واگذار نموده ای که در میان مسلمانان به غیر حکم خدا حکمرانی می کنند ( تو با نصب فرمانداری نالایق و ستمگر ، حق مسلمانان بلاد را تباه نموده ای . اکنون به خاطر فتح فلان قریه خوش رقصی می کنی ؟ ) تو در این بلاد نشسته ای ولی خانه ی هجرت و محل فرود وحی ( مدینه ) را ترک نموده ای ( و بر اثر ظلم حکمرانان ستمگرت ) به مسلمانان مهاجر و انصار ظلم می شود ، به طوری که مدتها بر بی نوایی و ستمدیدگی افرادی از آنها می گذرد و دسترسی به تو ندارد و کسی به داد آنها نمی رسد از خدا بترس ، و به امور مسلمانان توجه داشته باش ! آیا نمی دانی که زمامدار مسلمان مانند ستون خیمه است ، که هر کسی در درون خیمه است بخواهد می تواند آن ستون را بگیرد ، تو نیز باید به مسلمانان این گونه نزدیک باشی و مردم به دسترسی داشته باشند و شکایتهای خود را به تو برسانند . » عیون اخبار الرضا ج 2 ص 160 و 161  

امام علی ( ع ) :

 « إنما قلبُ الحدَثِ کالأرْضِ الخالیهِ ما اُلقیَ فیها مِن شیءٍ

قَبِلَتْهُ »

« دل نوجوان مانند زمین آماده است که هر بذری در آن

افشانده شود می پذیرد . »

1 – کلاسهای آموزش خانواده : نقش کلاسهای آموزش خانواده در جهت افزایش مشارکت های مردم در آموزش و پرورش بسیار اساسی است . وزارت آموزش و پرورش به عنوان بزرگترین نهاد تعلیم و تربیت در کشور که بیشترین فصل مشترک را با خانواده دارد مؤثرترین رسالت خود را جلب مشارکت خانواده ها و دانش افزایی آنان می داند و آموزش خانواده در جهت آشنا نمودن آنان با وظایف رفتاری خود برای انجام مشارکت های لازم در امر تعلیم و تربیت فرزندانشان به حساب می آید .

2 – تشکیل و برگزاری دوره ها و کلاسهای ضمن خدمت کوتاه مدت و میان مدت برای مدیران و  معلمان و  تشویق  کسانی که  موجب افزایش امر مشارکت معلمان  و خانواده ها می شوند .

 3 – برگزاری مسابقات و پروژه های علمی و فرهنگی و اهداء جایزه به برگزیده گان اعم از دانش آموزان و معلمان و والدین .

4 - توزیع کتب و نشریات علمی و فرهنگی و ورزشی به مدارس .

5 - تشکیل نهادهای مدنی و گروههای فعال غیر دولتی به منظور پشتیبانی و سرعت بخشیدن به امر بازسازی آموزش و پرورش در راستای نهادینه کردن فرهنگ مشارکت .

6 – تشویق و ترغیب افراد جامعه در خصوص احیای فرهنگ دینی نظیر وقف ، زکات و ... و فعالیت های فرهنگی و تبلیغی در جهت جهت پرداخت وجوه شرعی جایز و ...

7 – تشویق افراد جامعه برای ارتباط مستمر با نظام آموزشی به منظور ارایه راهکارهای جدید و طرح پیشنهاد های مفید جهت رفع مشکلات پیش روی تعلیم و تربیت .

8 – اهدای تجهیزات پیشرفته آموزشی و ارتباطی به مدارس نظیر کتابخانه های الکترونیکی ، اینترنت و ... و تجهیز آزمایشگاههای شیمی و فیزیک و زیست شناسی از سوی نهادهای اقتصادی خصوصی .

9 – رسیدگی به امور تأسیسات مدارس نظیر آب ، برق ، گاز ، تلفن و حتی کارهای ساختمانی و ... توسط تشکل های صنفی زیربط .

10 – دریافت وجوه نقدی از اولیای دانش آموزان در ازای ارائه خدمات بیشتر آموزشی ، تربیتی و همچنین ورزشی .

11 – قبول مبالغ نقدی اهدا شده از طرف سازمانها و بنگاهها ی اقتصادی بزرگ و کوچک .

12 – قبول مبالغ نقدی از سازمانها و انجمن های خیریه و همچنین دفاتر آیات عظام و ائمه جمعه محترم .

13 - تعمیر و اهدای تجهیزات اداری مورد نیاز مدارس نظیر میزهای اداری صندلی و نیمکت و ... .

 14 – تعمیر و راه اندازی و اهداء وسایل الکترونیکی ، صوتی و تصویری مستعمل و از رده خارج شده که در انبارها ی اداری و دولتی و خصوصی کم نیستند مانند رایانه ، تلویزیون ویدئو و ...  .

15 – شناسایی و دعوت به همکاری از والدینی که در زمینه های گوناگون تخصص دارند جهت امور جاری مدارس از دعوت از والدینی که استاد دانشگاه ، پزشک ،و ... تا افراد بنا و فنی نظیر تعمیرکار وسایل مکانیکی و الکترونیکی تا به صورت رایگان کارهای مدرسه نظیر برگزاری کلاسهای آموزش خانواده و معاینات پزشکی و ... و تعمیر وسایل مدرسه را به طور رایگان به عهده گیرند .

تا پیش از این هرگاه سخن از مشارکت مردمی به میان می آمد ذهن ها متوجه وجه مالی آن می شد و مردم معنای مشارکت را پرداخت وجوهی برای تأمین هزینه های مدرسـه  می دانستند . اما امروزه معنی و مفهومی بسی گسترده تر از گذشته دارد و به معنای دست در دست هم گذاشتن برای به انجام رساندن کارهاست . کاری که می تواند به صورت کمک های فکری ، تخصصی و در نهایت پرداخت وجوه مادی باشد .

اراده ؛ خواست ، انجام داوطلبانه ، آگاهانه و از سر شوق مردم در انجام مشارکت به آن معنی می بخشد و این امر زمانی محقق می شود که عناصر آگاهی مشارکت و تضمین نحوه ی مشارکت مورد توجه قرار گیرد . و اگر والدین از نیاز جدی به مشارکت و شیوه ی آن آگاهی و اطمینان حاصل نمایند مطمئنا در آن مشارکت خواهند کرد . همانطور که در مقاله عنوان شد می توان به منظور جلب مشارکت و تأمین هزینه های مختلف آموزش و پرورش از رسانه های گروهی ، برپایی کلاس های آموزش خانواده ، تشویق معلمین و خانواده ها به مطالعه نشریات آموزشی و تربیتی و .... استفاده نمود .

و در نهایت این که دولت به تنهایی قادر به تأمین هزینه های سر سام آور آموزش و پرورش نیست و مشارکت آحاد مردم را در این امر خطیر ( تربیت آینده سازان ایران اسلامی ) را می طلبد .

زید یکی از برادران امام رضا ( ع ) بود که به او زیدالنار می گفتند ، او امامت حضرت رضا ( ع )  را نپذیرفت و مردم را به سوی خود دعوت می کرد . ایشان او را نهی از منکر نموده و بعد سوگند یاد کرد که با او سخن نگوید .

بحار ج 48 ص315

 و به او فرمود : « گفتار نادانان اهل کوفه تو را نفریبد که گویند آتش دوزخ بر فرزندان فاطمه ( س ) حرام است . بدان که این سخن مخصوص حسن و حسین علیهم السلام است . اگر تو گمان می کنی که با معصیت خدا وارد بهشت می شوی و موسی ابن جعفر ( ع ) نیز با اطاعت خدا وارد بهشت می گردد . بنابراین تو در پیشگاه خدا گرامی تر از موسی بن جعفر هستی ؟ سوگند به خدا  هیچ کس به پاداشی که در پیشگاه خداست نمی رسد ، مگر به خاطر اطاعت از خدا ، و تو گمان می کنی که با معصیت خدا ، به آن پاداش می رسی ف تو بد گمان می کنی »

زید گفت : « من برادر و پسر پدرت هستم »

امام رضا ( ع ) فرمود : « تو مادام که از خدا اطاعت کردی برادر من هستی ، حضرت نوح در مورد پسر ناخلفش گفت پروردگارا پسرم از خاندان من است ( پس او را از عذاب نجات بده ) و وعده ی تو ( در مورد نجات خاندانم ) حق است ، و تو از همه ی حکم کنندگان برتری . »

خداوند به او فرمود : او از اهل تو نیست . او عمل غیر صالحی است . »

سوره هود آیه 45 و 46

بنابراین خداوند ، پسر نوح ( ع ) را به خاطر گناهش ، از فرزند بودن نوح ( ع ) خارج ساخت . » 

عیون اخبار الرضا ج 2 ص 234

رسول اکرم ( ص ) :

 « اوصیکُم بالشبّانِ خیراً فإنهُم أرَقُّ أفئدهً إنَّ اللهَ بعثنی

بشیراً و نذیراً فحالفَنی الشُبّانُ و خالَفنی الشُّیوخُ »

« به شما در باره ی جوانان به نیکی سفارش می کنم

چرا که آنان نازک دل ترند ، خداوند مرا امید دهنده مبعوث

کرد ، جوانان با من هم پیمان شدند و پیرمردان به مخالفت

با من برخاستند . »

امام علی ( ع ) :

 « إنّا نأمرُ صبیانَنا بالصلاهِ و الصیامِ ما اطاقوا إذا کانوا أبناءَ

سبع سنینَ »

« ما هنگامی که کودکانمان هفت ساله می شوند به

اندازه ای که طاقت دارند انان را به انجام نماز و روزه

فرمان می دهیم . »

حضرت امام رضا ( ع ) به اعتراف دوست و دشمن ، مسلمان و غیر مسلمان داناترین مردم بودند . علم و دانش ایشان به قدری گسترده بود که آدمی را شگفت زده می کرد . به طوری که بعضی این چنین گمان می کردند که ایشان از پیامبران الهی هستند . و لقب عالم آل محمد را به ایشان داده اند . ابصلت هروی می گوید : « علی ابن موسی الرضا ( ع ) با مردمان به لغات و زبانهای خودشان سخن می گفت . به خدا سوگند امام رضا ( ع ) فصیح ترین و دانا ترین مردمان به هر زبانی و هر لغتی . » مناقب آل ابی طالب ج 2 ص 362

ایشان همچنین به زبان حیوانات نیز آکاه بود و با آنان سخن می گفت و پناهگاه آنان بود که نجات آهو از دست صیاد و یا گنجشکی که از ترس مار به ایشان پناه آورده بود از جمله این موارد است . رجاء ابن ضحاک که مامور آوردن امام رضا ( ع ) از مدینه به مرو بود می گوید : « به خدا سوگند ، من مردی را در برابر خدا پرهیزکارتر از او ندیدم ، که بیش از او ، در تمام اوقاتش به یاد خدا باشد و بیشتر از او از خدا بترسد . آن حضرت در هیچ شهری وارد نمی شد مگر این که مردم از هر سو به او روی وی آودند و مسائل دین را از آن امام می پرسیدند و آن حضرت نیز به آن پاسخ می دادند و حکمتهای بسیاری برای آنان از پدرانش ، از امام علی ( ع ) و از پیامبر خدا ( ص ) بازگو می کرد و ..... » 

مناظرات آن حضرت با دانشمندان و علمای ادیان گوناگون و آوردن دلیل و مدرک از کتب معتبر خود آنان و صحبت با زبانهای آنها همه را شگفت زده می کرد

رسول اکرم ( ص ) :

 « یا علیُّ رَحِمَ اللهُ والدینَ حَمَلاًوَلَدَهُما علی بِرِّهِما »

« ای علی ؛ خداوند رحمت کند پدر و مادری را که فرزند

خویش را بر نیکی کردن به خودشان یاری کنند . »

هشتمین خورشید ولایت با مردم مهربان و صمیمی بود . و با تمام توان از ضعفا و ستمدیدگان حمایت می کرد . و سعی کوشش او بر آن بود که عدالت را در تمامی نقاط اسلام بگستراند و بساط ظلم و ستم را برچیند . و با وجود مشکلات عدیده توانست با توکل به خداوند و تلاش و کوشش بسیار با بدعتها و خرافات و کژی هایی که عباسیان و دیگر زورمندان در اسلام بوجود آورده بودند مبارزه کند و مردم را با واقیتهای جامعه و همچنین دین مبین اسلام آگاه سازد .

علی ابن موسی الرضا ( ع ) دارای چنان شخصیت عظیمی بود که عالمان و شاعران اهل سنت نیز از ایشان به بزرگی یاد می کنند . از جمله این بزرگان امام حافظ ابو عبدالله حاکم نیشابوری در باره آن حضرت می گوید : « سلطان اولیاء خدا ، برهان اهل تقوا ، میراث بر دانش پیامبران ، فرودگاه اسرار پروردگار جهان ، ولی خدا و برگزیده او ، پاره جگر رسول الله ، پناهگاه امت و اندوه زدای خاطره ها ، در روز قیامت و در ماندگی کناهکاران از برای رهایی و امتحان الهی و سنجش اعمال با میزان و ترازوی اخلاص هنگام انگیزش و کاوش از رازهای انسانها آن گونه که خود آن حضرت وعده فرموده که در سه موقف یکی در برابر میزان و دیگری به هنگام پراکنده شدن نامه اعمال و دیگری بر پل صراط سفره شفاعت و بخشندگی بگسترد آن سلطان مقربان درگاه حق در روز حشر و پاداش امام ابوالحسن علی ابن موسی الرضا که درودها و رحمت های الهی بر پیامبر خدا و ائمه معصومین و پیروانشان تا روز قیامت باد .

 امام حافظ ابی بکر احمد خطیب بغدادی می گوید : « دانش و دیانت آن ححضرت به قدری بود که در سن بیست و چند سالگی در مسجد رسول خدا می نشست و فتوا می داد . »

از دیگر شخصیت هایی که در مورد آن حضرت به بزرگی یاد کرده اند می توان به افراد زیر اشاره کرد . ابن طلحه شافعی ، امام شمس الدین محمدابن عثمان ذهبی ، ابن خزیمه ، استاد دکتر حسن ابراهیم حسن ، جوینی ، ابیوردی ، غزالی ، و ........

رسول اکرم ( ص ) :

 « عَرامهُ الصبیِّ فی صغَرهِ زیادهٌ فی عقلهِ فی کِبرِهِ »

« بازی گوشی کودک در خردسالی اش مایه ی فزونی

عقل در بزرگسالی اوست . »

پیامبر ( ص ) به همراه دیگر مسلمانان عازم غزوه[1] تبوک بودند . روزی اصحاب دیدند که ابوذر نیست . پیامبر ( ص ) فرمودند : « اگر خیری در او باشد می آید . »

 وقتی سپاه اسلام در یکی از منازل فرود آمد . سیاهی از دور نمایان شد . اصحاب عرض کردند : « که یا رسول الله یک نفر پیاده می آید . »

 پیامبر فرمود : « خدا کند که ابوذر باشد . » وقتی نزدیک شد . دیدند ابوذر است . ابوذر با لبی خشکیده و تشنه رسید . پیامبر اکرم ( ص ) فرمود : « او را آب دهید . »

 عرض کردند : « یا رسول الله ، آب همراه دارد . »

 پیامبر فرمود : « آب همراه داشتی و نیاشامیدی ؟ »

 عرض کرد : « آری یا رسول الله پدر و مادرم به قربانت ! در راه تشنه شدم و به آبی رسیدم . وقتی چشیدم آبی سرد و گوارا بود . با خود گفتم : از این آب نیاشامم مگر آن که پیامبر بیاشامد . »

امام صادق ( ع ) :

 « لا یزالُ المؤمنُ یورثُ أهلَ بیتِهِ العلمَ و الادبَ الصالحَ حتی

یُدْخِلَهُمُ الجنهَ جمیعاً »

« مؤمن همواره خانواده ی خود را از دانش و تربیت

شایسته بهره مند می سازد تا همه ی آنان را وارد بهشت

کند . » 

1 – یکی از مشکلات نظام آموزشی ما دیدگاه و نگرش مسئولان امر تعلیم و تربیت می باشد که در مقام عمل آن را اجرایی نمی کنند . وهر گاه دولت از لحاظ مالی دچار کسری بودجه می شود صحبت از مشارکت مردمی است و هرگاه درآمد دولت و بالطبع اختصاص بودجه به آموزش و پرورش بیشتر می شود مقوله ی مشارکت به ورطه ی فراموشی سپرده می شود و از آن سخنی به میان نمی آید . بنابراین اولین قدم در پرورش حس مشارکت مردم ، تغییر نگرش مسئولین و مشارکت پذیر شدن آنان است .

2 – وجود بدبینی ، دو دلی و تردید مردم نسبت به برنامه ها و قوانین مشارکتی . چرا که اکثر برنامه ها بر مشارکت مالی مردم پی ریزی شده اند و به نظر می رسد نظام آموزش و پرورش همانند سایر وزارتخانه ها نسبت به نظارت مـردمی و دخالت مثبـت افراد غریبه دلخوش نیست .

3 – عدم مقبولیت گروهی و داشتن روحیات مبتنی بر دافعه در نتیجه ی این امر از گردآوری افراد مبتکر و نواندیش و مدبر باز می ماند.

4 – وجود کاغذ بازی و موانع اداری

5 – وجود نداشتن نظام اطلاع رسانی کارآمد در امر مشارکت و در نتیجه عدم تبیین و توجیه علمی مردم و دست اندرکاران در این زمینه

6 – نا مناسب بودن سیاست ها و روش ها ی مشارکت مردمی

7 – عدم هماهنگی و همکاری محلی جهت توسعه ی مشارکت و وجود رقابت های قومی در این جهت .

8 – نهادینه نشدن مباحث دینی ، عرفی و تاریخی در مورد مشارکت مردمی نظیر فرهنگ زکات ، وقف و بخشش که دستورالعمل مجزا و دقیقی با همکاری ارگانهای ذیربط مدون نشده است .

9 – عادات مردم و دست اندرکاران و نگرش منفی آنان نسبت به قوانین جدید .

10 – نبود هدف یا اهداف دراز مدت و راهبردهای مشخص در جهت وضع قوانین مربوط به مشارکت

11 – اکثر قوانین و روش های قانونی منطبق بر اقتدارگرایی و تمرکز گرایی اداری است . لذا مشارکت و روی آوردن مردم جهت شریک شدن در فعالیت های آموزشی و پرورشی را دشوار کرده و در مواقعی نیز عطای مشارکت به لقایش بخشیده می شود .

12 – انتزاعی بودن و پیچیدگی قوانین موجود که درک و تفاهم میان خود و مخاطبانش را بسیار سخت جلوه می دهد .  

 امام علی ( ع ) :

 « أولی الاشیاءِ أن یتعلَّمَها الاحداثُ الأشیاءُ التی إذا صارو رِجالاً احتاجوا إلیها »

« شایسته ترین چیزهایی که نوجوانان باید بیاموزند ، آن چیزهایی هستند که هنگام بزرگسالی به آنها نیاز دارند. »

مناظرات آن حضرت با رهبران و علماء ادیان و مذاهب دیگر را می توان از مصادیق امر به معروف و نهی از منکر دانست . ( طبق تعریف صاحب مجمع البیان که تواصو بالحق در سوره کوثر را امر به معروف و نهی از منکر می داند . )

امام رضا ( ع ) توانست با مناظره و آوردن مدارک و دلایل عقلی و نقلی از کتابهای خودشان مثل انجیل برای مسیحیان ، تورات برای یهودیان ، قرآن برای مسلمانان و ...... سخنان و عقاید آنان را به گونه ای روشن و قانع کننده باطل ساخته و راه درست و صراط مستقیم را فرا روی مخاطبان قرار دهد . حضرت امام رضا ( ع ) خود در این مورد می فرماید : « بدانید امام بعد از محمد صلی الله علیه و آله و سلم تنها کسی است که برنامه های او را تداوم بخشد و مقام امامت تنها برای کسی زیبنده است که با تمام امت ها و پیروان مذاهب مختلف ، با کتابهای خود آنها گفت و گو کند . مسیحیان را با انجیل ، یهودیان را با تورات ، مسلمانان را با قرآن قانع سازد . و عالم به جمیع لغات باشد . و با هر قومی به زبان خودشان سخن گوید . و علاوه بر همه اینها با تقوا و پاک از هر عیب و نقصی باشد . ، عدالت پیشه ، با انصاف ، حکیم ، مهربان ، باگذشت ، پر محبت ، راستگو ، مشفق ، نیکو کار ، امین ، درستکار و مدبر باشد . » سیره امام رضا (ع ) به نقل از الخراج والجرائح

 از جمله مناظرات آن حضرت میتوان به موارد زیر اشاره کرد :

1-مناظره با راس الجالوت دانشمند یهودی .

2-مناظره با جاثلیق دانشمند مسیحی .

3-مناظره با عمران صابی پیشوای مذهب صائبیان .

4-مناظره با هربز اکبر پیشوای بزرگ زرتشتیان .

5-مناظره با علی ابن محمد ابن جهم از پیشوایان ناصبی .

6-مناظره با سلیمان مروزی معروفترین عالم علم کلام .

امام علی ( ع ) :

« یا معشر الفِتیانِ حصِّنوا إعراضَکم بالأدب و دینُکم بالعلمِ . »

« ای جوانان آبرویتان را با ادب و دینتان را با دانش حفظ کنید . »

رسول اکرم ( ص ) :

 « إن اللهَ یُحب الشابَّ الذی یُفْنی شبابَهُ فی طاعهِ اللهِ »

« خداوند جوانی که جوانی اش را در اطاعت از او بگذراند

دوست دارد . »

1 – همه جانبه است و در ابعاد مختلف فکری ، عاطفی ، عملی ، مالی و ... و متناسب با توان افراد شکل می گیرد .

2 – آگاهانه و هوشیارانه است نه غریزی و نا آگاهانه

3 – داوطلبانه و اختیاری است نه اجباری .

4 - براساس اعتماد و همراهی متقابل اعضا شکل می گیرد .

5 – براساس علاقه ها ، توانمندی ها و نیازمندی های افراد و سازمان شکل می گیرد .

6 – دارای اهداف مشترک ، دقیق و بدون ابهام است .

7 – حق تک تک مشارکت کنندگان در تصمیم گیری ها محفوظ است .

8 – نیازمند فعالیت و هماهنگی تمام اعضای آن است .

9 – آزادی عمل و دفاع از نظر و عملکرد هر فرد مشهود و نمایان است .

10 – مشارکت مبتنی بر اعتقاد و ارزشهای افراد است . 

امام صادق ( ع ) :

 « بادروا أحداثَکُم بالحدیثِ قبلَ أن تسبِقَکُم إلیهمُ المُرجِئَهِ . »

« به آموختن حدیث به نوجوانانتان پیش از آن که منحرفین

آنان را گمراه سازند ، اقدام نمایید . »

حضرت امام رضا ( ع ) به انجام نماز اهتمام ویژه ای داشتند ، به طوری که حتی در هنگامی که مشغول مناظره و مباحثه با علمای دیگر ادیان بودند با شنیدن صدای اذان مجلس را ترک نموده و نماز اول وقت را اقامه می نمودند . و به یارانشان توصیه اکید داشتند که نماز را در اول وقت به جای آورند و کلمه ساهون در سوره ماعون را کسانی می دانستند که غافل از نمازهای واجب خود هستند . و نماز شب و نافله های یومیه و رعایت آداب نماز جزو سیره عبادی آن حضرت است . به گزیده ای از سخنان آن حضرت اشاره می شود : 

1-امام رضا ( ع ) به نقل از رسول خدا ( ص ) می فرمایند : « نمازهای خود را ضایع نکنید زیرا هر که نماز خود را ضایع کند با قارون و هامون محشور می گردد و بر خداوند لازم است که او را وارد دوزخ گرداند و با منافقان همنشین سازد پس وای بر کسی که بر نمازهای واجب خود و انجام سنت پیامبر ( ص ) مراقبت ننماید . »    عیون اخبار الرضا ج2 ص 31

2-« هر گاه روز قیامت فرارسد بنده را می خوانند پس اولین موضوعی که از او سؤال می شود نماز است . اگر حدود و شرایط نماز را به طور کامل به جا آورده باشد نجات می یابد اگر نمازش را با آداب و شرایط صحت و قبولی آن به جا نیاورده باشد او را به آتش افکنند . » وسایل الشیعه ج4 ص5

3-« به درستی که نماز بهترین عبادت خداست ، نماز بهترین صورتی است که خدا خلق کرده است پس کسی که نماز را کامل ادا کند در حقیقت حق واجبش را ادا کرده است . و هر کس نماز را سبک بشمارد به صورتش زده می شود . ( به بر گردانده می شود ) » جامع احادیث شیعه ج 4 ص 5

4- بپرهیزید از این که در نماز سستی و تنبلی کنید یا در حق آن کوتاهی کنید یا حد و حدودش را ضایع کنید یا رکوع و سجده نماز را آن چنان از روی شتاب به جا آورید که گویی همچون خروس منقار می زنید یا این که نماز شب را سبک بشمارید ف یا این که به جای نماز به مورد دنیایی سرگرم شوید ، یا نماز را در وقت خود به جا نیاورید . »

 5-« اوقات نماز را محافظت کنید ( سعی کنید نماز را در اوقات مخصوص آن به جای آورید ) زیرا هیچ بنده ای از آفت حوادث در امان نیست ، کسی که اوقات واجب نماز او فرا رسد و از روی عمد از آن کوتاهی کند . ( در وقت خود به جا نیاورد ) » مستدرک الوسایل ج 2 ص 96

6-« ای فلانی زمانی که وقت نماز فر رسد بر تو لازم است نماز را در اول وقت به جای آوری زیرا تو نمی دانی بعدا چه پیش خواهد آمد . » وسایل الشیعه ج3 ص 87

رسول اکرم ( ص ) :

 « قال رجلٌ : یا رسول اللهِ ، ما حقُّ ابْنی هذا ؟ قال :

تُحسِنُ اسمَهُ و أدبَهُ و تَضَعُهُ موضعاً حسناً »

« مردی به رسول خدا ( ص ) عرض کرد : حق این فرزند

بر من چیست ؟ پیامبر ( ص ) فرمودند : اسم نیکو برایش

انتخاب کنی و به خوبی او را تربیت نمایی و به کاری

مناسب و پسندیده بگماری . »

مبارزه امام رضا (ع ) با بدعتها و انحرافات فکری نظیر فتنه واقفیه از مصادیق امر به معروف و نهی از منکر است . چرا که این جریان عمدا و بر اساس یک سلسله اهداف شیطانی و اغراض نفسانی سعی داشتند با نزدیک شدن به ائمه بزرگوار علیهم السلام مذهب تشیع را به انحاف بکشانند و تا حدودی هم موفق شده بودند . به طور کلی شیوه ی جریانهای انحرافی در تمامی دوران حق نمایی و انحراف و ایجاد شک و تردید در افکار عمومی با استفاده از مقدسات مردم است . فتنه واقفیه با استفاده از عقیده شیعیان به اصل قائمیت چنین تبلیغ می کردند که امام موسی کاظم ( ع ) نمرده است و زنده است و قائم آل محمد و همان امام موعود و غایب و منتظر است . و غیبتش همانند غیبت حضرت موسی ابن عمران است و روزی قیام خواهد کرد واین عقیده را تعدادی از یاران نزدیک آن حضرت مثل زیاد ابن قندی ، علی ابن ابی حمزه ، بطائنی و عثمان ابن عیسی رواسی تبلیغ می کردند . و در باره امامت حضرت امام رضا ( ع ) ایجاد تردید می کردند . و آنرا انکار می کردند و به وقف معتقد شدند .

شکی در این نیست که انگیزه این افراد فریب شیطان و دنیا دوستی آنان بود و خود از انحراف عقیدشان مطلع بودند . و این افراد برای اینکه اموال امام هفتم را به وصی آن حضرت تحویل ندهند چنین ادعایی را مطرح کردند .

 حضرت امام رضا ( ع )‌ با شیوه های گوناگون و متناسب با موقعیت ، پرده از ماهیت این جریان شوم برداشتند .

در جایی می فرمایند : « به هنگامی که موسی ابن جعفر ( ع ) از دنیا رفت علی ابن ابی حمزه می کوشید تا نور خدا را خاموش گرداند . ولی خدا نخواست تا اینکه نور خود را در منتهای ظهور به حد کمال رسانید . » بحار الانوار ج 49 ص 264

در مورد عاقبت کسانی که از این جریان انحرافی پیروی کند می فرمایند : « واقفیه به حقیقت پشت کرده و بر باطل روی آورده است . هر گاه چنین فردی با این تفکر بمیرد منزلگاهش جهنم می باشد . و جهنم بد جایگاهی است . »

یونس ابن یعقوب می گوید به حضرت رضا ( ع ) عرض کردم « به گروه واقفیه که اعتقاد به زنده بودن پدرتان موسی ابن جعفر ( ع ) دارند زکات بدهیم ؟ » امام فرمودند : « به آنان زکات ندهید . زیرا آنان از کافران هستند و در اعتقاد مشرک و ملحد می باشند هر چند تظاهر به دینداری کنند . »   

امام رضا ( ع ) امر به معروف و نهی از منکر را دو پایه اساسی در اسلام می دانند که باعث پیشرفت جامعه و امنیت و سلامتی امت و جلو گیری از فتنه و انحراف می گردند . و می فرمایند : « شما باید امر به معروف و نهی از منکر کنید و گر نه خدا بد ترین شما را بر شما مسلط می گرداند آنگاه بهترین شما دعا خواهند کرد ولی به آنها جواب داده نخواهد شد . » فروع کافی ج 1 ص 343

و از آن حضرت نقل شده است که پیامبر ( ص ) می فرمود : « هر گاه امت من امر به معروف و نهی از منکر را به یکدیگر موکول کنند با تنبیهی از جانب خدا روبرو خواهند شد . » همان ماخذ

امام علی ( ع ) :

 « لا تَفْسِروا أولادَکُم علی آدابکُم فإنهُم مخلوقونَ لزمانٍ غیرِ

زَمانِکُمْ »

« آداب و رسوم خود را به فرزندانتان تحمیل نکنید ، زیرا

آنان برای زمانی غیر از زمان شما آفریده شده اند . »

نمونه های فراوانی از دستورات مؤکد حضرت امام رضا ( ع ) به حفظ حقوق مردم از جمله حفظ حقوق ضعیفان و اقلیت های مذهبی و ....... وجود دارد . چگونگی رفتار و گفتار آن حضرت در مورد مردم داری و اخلاق اجتماعی میتواند الگوی مناسبی برای همه مخصوصا مسئولین نظام مقدس جمهوری اسلامی باشد . این سلاله پاک نبوی همانند اجداد طاهرینشان الگوی جامع و کاملی در طرز برخورد با دیگران بودند . برای نمونه به موردی از آن اشاره می شود .

نهی از تضییع حقوق کارگران :

حضرت علی ابن موسی الرضا ( ع ) نسبت به رعایت حقوق کارگران ، ستمدیدگان و ضعیفان توجه ویژه ای داشتند . یکی از یاران آن حضرت به نام سلیمان جعفری می گوید : « روزی به همراه امام رضا ( ع ) به خانه شان رفتم ، غلامان در حال بنایی و بستن میخ آخور چهار پایان و جز آن مشغول بودند . با آنان مردی رنگین پوست نیز کار می کرد که از جمله خدمت گزاران نبود . امام ( ع ) فرمود : این مرد که با شماست کیست ؟ گفتند : به ما کمک میکند و مزدش را می دهیم . اما (ع ) فرمود : اجرتش را تعیین کرده اید ؟ گفتند : خیر هر چه به او بدهیم قبول می کند . و راضی است . امام ( ع ) شدیدا بر آشفت و ناراحت شد . گفتم فدایت شوم چرا خشمگین شدید ؟ فرمود : من بارها آنان را نهی کرده ام از این که کسی را پیش از این که اجرتش را تعیین کنند به کار گیرند و بدان هر کاری بدون این که قبلا مزد او را تعیین کرده باشی کاری برای تو انجام دهد اگر سه برابر آنچه مزدش است به او بپردازی باز گمان می کند که از اجرت او کاسته ای و اگر پیش از انجام دادن کار مزدش را تعیین کنی و پس از آن پرداخت کنی تو را به سبب وفای به عهد می ستاید و اگر اندکی زیادتر از مزدش به او بدهی آن را بخششی از تو می داند .

امام صادق ( ع ) :

« إنَّ اللهَ لیرحمُ العبدَ لِشدهِ حبهِ لِوَلَدِهِ »

« همانا پروردگار ، بنده را به دلیل زیادی مهرورزی نسبت به کودک

خود می بخشاید . »

متأسفانه یکی از موانع اصلی مشارکت در آموزش و پرورش طرز تلقی متصدیان امور از مشارکت است که چنین گمان می کنند مشارکت صرفا به مشارکت مالی و کشیدن بار مالی  هنگفت آموزش و پرورش از سوی مردم است . و چون دولت قادر نیست به تنهایی این بار عظیم را به دوش بکشد بنابراین مشارکت مردمی لازم و ضروری به نظر می رسد لذا هرگاه دولت از نظر مالی و درآمد از کمک های مردمی بی نیاز می شد ، واژه ی مشارکت به فراموشی سپرده می شد و در مواقع کمبود درآمد و تنگدستی به مشارکت روی آورده و به این ترتیب به این مسئله هیچ گاه به عنوان یک نیاز فرهنگی ، اجتماعی و سیاسی نگریسته نشده است . آن چه باید مورد توجه ویژه قرار گیرد این است که مشارکت باید یک هدف دراز مدت و راهبردی باشد تا یک رفتار کوتاه مدت و تاکتیکی و باید با بستر سازی فرهنگی در جامعه به صورت فرهنگ و رفتار عمومی درآید .

 به طور خلاصه مشارکت مردمی باید ویژگیهایی نطیر واقعی ، دائمی ، فعال ، همه جانبه ، هماهنگ ، دوطرفه بودن را داشته باشد .

مشارکت واقعی زمانی است که مردم از نظر شناختی و عاطفی با یکدیگر شریک شوند و همه ی توان خود را برای یاری رساندن به افراد دیگر بسیج کنند .

مشارکت بر سه ارزش بنیادی تأکید می ورزد :

 ا – سهیم شدن مردم در قدرت و اختیار 2 – راه دادن مردم به نظارت بر سرنوشت خویش 3- باز گشودن فرصت های پیشرفت بر روی مردم . ( طوسی 1372 )

امام صادق ( ع ) : 

« دَخَلَ النبیُّ ( ص ) ذاتَ لیلهٍ بیتَ فاطمهَ و معَهُ الحسنُ و

الحسینُ ، فقال لهُما النبیُّ ( ص ) : قوما فاصطَرِعا ، فقاما

لَیَصْطَرِعا ... »

« پیامبر ( ص ) شبی به خانه ی فاطمه ( س ) رفتند و

حسن و حسین ( ع ) با او بودند . پیامبر ( ص ) به آن دو

فرمودند برخیزید و کشتی بگیرید . آن دو بزرگوار

برخاستند و کشتی گرفتند . »

ا – اولین و مهمترین نتیجه مشارکت ، سهیم شدن مردم در کارهایی است که توانایی انجام آن را دارند که این مشارکت می تواند جنبه های مختلفی از مشارکت مالی گرفته تا مدیریت ، همفکری و ... داشته باشد .

2 – جلوگیری از تمرکز کارها و کاهش تصدی گری دولت و کاستن از حجم بالای دولت است و این مهم انجام نمی شود مگر با واگذار کردن فعالیت ها و امور به رده های پایین تر و مناطق و بخش های گوناگون

3 – ارتقاء مسئولیت اجتماعی ، عدالت اجتماعی و تسهیل در رسیدن به اهداف غایی نظام آموزشی : اگر فرض کنیم مشارکت واقعی و حرکت درست به سوی اهداف از پیش طراحی شده انجام گرفته است ، نظام آموزشی در صورت تمرکز زدایی و تفویض مسئولیت پذیری ، با قبول مسئولیت و پاسخگویی اجتماعی و گروهی مواجه خواهد شد .

این نظام با توسعه کمی و کیفی خود در سطوح جغرافیایی با عدالت اجتماعی روبرو می شود و با انجام چنین پیش شرط هایی به ویژه ، مشارکت پذیری در آموزش و پرورش ، شاهد دستیابی به اهداف غایی خود می شود .

4 - توسعه و پیشرفت ، در فرآیند مشارکت و حضور داوطلبانه ، آگاهانه و با نشاط صاحبان فکر و ثروت طبق اصول و مبانی علمی و فرهنگی به تحول و دگرگونی مثبت در ساختار آموزش و پرورش می انجامد . این تحول مثبت به حرکت و رشد و توسعه و در نهایت به پیشرفت کلی نظام آموزشی کشور منجر خواهد شد .

امیر المومنین علی ( ع ) خطاب به فرزندش امام حسن مجتبی ( ع ) :

«  إنما قلب الحدثِ کالارضِ الخالیهِ ما اُلقیَ فیها من شیءٍ قَبِلتْهُ فبادرتُکَ بالادبِ قبلَ ان یقْسُوَ و یشتغِلَ بِجِدِّ رأیک مِنَ الامر قد کفاکَ اهل التجاربِ بُغْیَتَهُ و تجْرِبَتَهُ »

« قلب کودک همانند زمین کاشته نشده ، آماده پذیرش هر بذری است که در آن پاشیده شود . از این رو در تربیت تو تلاش کردم پیش از آن که دل تو سخت شود و اندیشه ات مشغول گردد تا به استقبال کارهایی بشتابی که صاحبان تجربه ، زحمت آزمودن آن را کشیده اند و تو را از تلاش و یافتن بی نیاز ساخته اند . »

« أتأمرون الناس بالبر و تنسون انفسکم و انتم تتلون الکتاب افلا تعقلون »    سوره بقره ایه 44

« آیا در حالی کتاب ( قرآن ) را می خوانید ، مردم را به نیکی فرمان می دهید و خود را فراموش می کنید . آیا به عقل در نمی یابید ؟ »

« یا ایهاالذین آمنوا لم تقولون ما لا تفعلون * کبر مقتا عندالله ان تقولوا ما لا تفعلون » سوره صف آیه 2 و 3

« ای مؤمنان چرا آنچه را به آن عمل نمی کنید می گویید . نزد خدا ناپسند است که چیزی را بگویید و انجام ندهید . »

 امام جعفر صادق ( ع‌ ) می فرمایند : « کسی که امر به معروف و نهی از منکر می کند باید آنچه که امر می کند خودش عامل باشد و آن چه را نهی می کند خود ترک کند . »   وسایل الشیعه

 پیامبر اکرم ( ص ) نیز می فرمایند : « لعن الله الامرین بالمعروف والتارکین له »

« لعنت خدا به کسی که به نیکی امر می کند ولی خودش عمل نمی کند . »

از همان دوران کودکی داستانهای زیادی در این زمینه از پدران ، منابر و کتابهای داستانی مذهبی یاد گرفته ایم که شاید بهترین نمونه ی آن داستانی که پیامبر ( ص ) کودکی را که خرما برایش ضرر داشت را در روزی که خرما خورده بودند ، منع نکردند و این کار را به روزی دیگر موکول نمودند .

معلمین ، اساتید دانشگاه ، پلیس ، روحانیون و فرد فرد جامعه باید این نکته را مد نظر داشته باشند که ابتدا باید از خود شروع کنند تا تأثیر گزار باشند .

حضرت امام صادق ( ع ) می فرمایند : « مردم را به غیر زبانتان به سوی حق دعوت کنید تا این که از شما پارسایی و کوشش در دین و نماز و نیکی را مشاهده کنند . که این خود وسیله ی دعوت است . »

رسول اکرم ( ص ) :

 « من ربّی صغیراً حتی یقولَ لا اله الّا اللهُ یحاسبْهُ اللهُ »

« هر کسی کودکی را تربیت کند تا بگوید لا اله الا الله

خداوند از او حساب نخواهد کشید . »

ترک این دو فریضه باعث بروز عواقب زیانبار زیادی است حضرت امام علی ( ع ) در بخشی از سخنان خویش بی تفاوتی آگاهان و ترک امر به معروف و نهی از منکر را دلیل اصلی انحطاط امت های گذشته می داند و می فرماید : « امر به معروف و نهی از منکر را ترک نکنید که تبهکاران بر شما چیره می شوند . »     معراج السعاده

و در جایی دیگر به نقل از رسول اکرم ( ص )  می فرمایند : « بئس القوم لا یأمرون بالمعروف و لا ینهون عن المنکر » « آن گروهی که امر به معروف و نهی از منکر نمی کنند بد جمعیتی هستند . »  تحف العقول

و نیز فرمودند : « مردم همواره در خیر و برکت هستند تا هر زمان که امر به معروف و نهی از منکر کنند و یکدیگر را بر کارهای خیر کمک رسانند . پس هر گاه آنرا به جای نیاوردند برکات از آنان سلب می شود و گروهی بر گروه دیگر مسلط می شوند به طور که برای آنان نه یاوری در زمین باشد و نه در آسمان . » تحف العقول

امام صادق ( ع) می فرمایند : « حتما بی گناهان شما هم به واسطه ی گناه گناهکاران مؤاخذه خواهند شد و چرا چنین نباشد در حالی که وقتی اخبار ناپسندی از معصیت کاران می شنوند با آنها نشست و بر خاست و گفتگو دارند تا جایی که هر کس بر آنها عبور کند می گوید اینها بدتر از آنهایند . » وسایل الشیعه

رسول اعظم ( ص ) : 

« من کان عندهُ صَبیٌّ فلیتصابَ له »

« هر کس در نزد او کودکی باشد ، باید خود را برای او به

کودکی بزند ( با او بازی کند ) . »

استواری و قوام تمام واجبات و بقای آنها با حدود و شرایط شان در راه خدا در گرو بر پا بودن امر به معروف و نهی از منکر است .

حضرت امام علی ( ع ) در باره ی این دو فریضه می فرمایند : « تمامی کارهای نیک حتی جهاد در راه خدا در برابر امر به معروف و نهی از منکر هم چون قطره ی آب در برابر  دریایی پهناور است . »                           نهج البلاغه

جامعه و افراد در جبهه ی رویارویی با دشمنان خارجی وقتی می توانند موفق شوند که مفاسد داخلی را در پرتو امر به معروف و نهی از منکر ریشه کن کرده باشد .

رسول اکرم ( ص ) در باره ی جایگاه آمر به معروف و ناهی از منکر می فرمایند : « من امر بالمعروف و نهی عن المنکر فهو خلیفه الله فی ارضه و خلیفه رسول الله و خلیفه کتابه »

« کسی که امر به معروف و نهی از منکر کند جانشین خداوند در زمین و جانشین رسول خدا و جانشین کتاب خداست . »

اهمیت امر به معروف و نهی از منکر به اندازه ای است که در این راه از بذل مال و فرزند و جان نباید مضایقه کرد . در همین رمینه امام محمد باقر ( ع ) می فرمایند : « با قلب خودتان انکار به زبان جاری کنید و پیشانی بد کاران را محکم بکوبید و در راه خدا از ملامت و سرزنش دیگران هراس نداشته باشید . » وسایل الشیعه

امام علی ( ع ) می فرمایند : « اگر بلایی برای شما پیش آمد امالتان را برای حفظ جانتان قرار دهید و هر گاه دین شما در خطر قرار گرفت از جانتان مایه بگذارید تا با گذشتن از جان ، دینتان حفظ شود و بدانید کسی به هلاکت رسیده است که دینش را از دست داده باشد و غارت زده کسی است که دین او را ربوده باشند . »        وسایل الشیعه

در راه امر به معروف و هنی از منکر نباید از سرزنش مردم ترس و واهمه داشت و ملامت دیگران را باید تحمل کرد تا بتوان در این راه موفق شد . در این زمینه امام جعفر صادق ( ع ) می فرمایند : « برای جلب رضایت مردم ، اسباب سخط الهی را فراهم نیاورید و با دوری از خداوند به مردم نزدیک نشوید . » وسایل الشیعه 

امام رضا ( ع ) :

« لا یدخُلُ الفقرُ بیتاً فیه اسمُ محمدٍ أو ... فاطمهَ مِنَ

النساءِ»

« در خانه ای که نام محمد یا ... باشد یا نام یکی از زنان

فاطمه باشد ، فقر داخل نمی شود . »

امام کاظم ( ع ) :

« أولُ ما یَبَرُّ الرجلُ ولدهُ أن یُسمِّیهِ باسمٍ حسنٍ فلیُحسِنْ

أحدکُمُ سمَ ولدِهِ »

« نخستین کار نیکی که شخص برای فرزندش انجام می

دهد ، این است که نام نیکو بر او بگذارد . پس شایسته

است هر یک از شما نام فرزند خود را نیکو قرار دهد . »

امام صادق ( ع ) :

« هنگامی  که  کودک  به  سن  سه  سالگی رسید  لا اله الا الله  را به او بیاموزید و او را رها کنید ( همین مقدار کافی است ) وقتی هفت ماه دیگر گذشت محمداً رسول الله را به آموزش دهید و سپس او را رها کنید تا چهار ساله شود . آن گاه صلوات فرستادن را به او بیاموزید . در پنج سالگی به او سمت راست و چپ را آموزش دهید و قبله را نشان او داده ، بگویید سجده کند . آن گاه او را تا شش سالگی واگذارید . فقط پیش روی او نماز بخوانید و رکوع و سجود را یادش دهید تا هفت سالش تمام شود . وقتی هفت سالگی را پشت سر گذاشت وضو ساختن را به او تعلیم دهید و به او بگویید که نماز بخواند تا هنگامی که نه ساله شد ، وضو و نماز را به نیکی آموخته باشد . و هنگامی که آن دو را به خوبی یاد گرفت ، خداوند پدر و مادر او را به خاطر این آموزش آن ها را خواهد آمرزید . »

« أدبوا أولادَکُم علی ثلاثَ خصالٍ ، حُبِّ نبیِّکُم و حُبِّ أهل

بیتهِ و قِراءه القرآنِ . »

« فرزندان خود را به کسب سه خصلت تربیت کنید :

ودوستی پیامبرتان و دوستی خاندانش و قرائت قرآن . »

امام علی ( ع ) :

« مَن سألَ فی صِغَرهِ أجاب فی کِبَرِهِ »

« هر کس در خردسالی سؤال کند ، در بزرگسالی پاسخ

می گوید . » 

امام سجاد ( ع ) :

« اللهُمَ ... اعنّی علی تربیتهِم و تأدیبهِم و برِّهمْ »

« خدایا من را بر تربیت و ادب آموزی و نیکی به فرزندانم

یاری فرما . »

رسول اکرم ( ص ) :

« اَلناسُ معادنُ وَالعِرقُ دَساسٌ و ادبُ السوءِ کعِرْقِ السوءِ

»

« مردم همانند معدن ها مختلف اند و اصل و نسب در

انسان مؤثر است و تربیت بد همانند اصل و نسب بد است .

»

1 -  بر پا داشتن نماز نخستین ثمره و نشانه حکومت صالحان است و در رتبه بعد از آن است که نوبت به زکات ، ...  و نیز امر به معروف و نهی از منکر یعنی سوق دادن به نیکیها و باز داشتن از بدی ها می رسد .

2 -  امر به معروف هم مثل نماز واجب است ، ... اساس جهاد را امر به معروف و نهی از منکر استوار می کند .

3 -  امر به معروف و نهی از منکر که موضوع جدیدی نیست . این تکلیف همیشگی مسلمانان است . جامعه اسلامی ، با انجام این تکلیف زنده می ماند . قوام حکومت اسلامی ، با امر به معروف و نهی از منکر است

4 – اگر جهاد فی سبیل الله و یا امر به معروف و نهی از منکر می کنید و اگر عبادت خدا را انجام می دهید همه ی اینها کار خیر است . این کارها از همه اموری که به ذهن انسان بگذرد ، مثل مال و فرزند و جاه و مقام و دیگر ارزش ها ی گوناگون بهتر است .

5 -  اگر به معنای امر به معروف و نهی از منکر و حدود آن برای مردم روشن بشود ، معلوم خواهد شد یکی از نوترین ، شیرین ترین ، کار آمدترین و کارسازترین شیوه های تعامل اجتماعی ، همین امر به معروف و نهی از منکر است و بعضی ها دیگر نمی آیند بگویند « آقا ، این فضولی کردن است . » نه این همکاری کردن است . این نظارت عمومی است . این کمک به شیوع خیر است . این کمک به محدود کردن بدی و شر است . کمک به این است که در جامعه اسلامی گناه ، گناه بماند . بدترین خطرها این است که یک روز در جامعه ، گناه صواب معرفی شود . کار خوب به عنوان کار بد معرفی شود و فرهنگها عوض بشود . وقتی امر به معروف و نهی از منکر در جامعه رایج شد ، این موجب می شود که گناه در نظر مردم گناه بماند و تبدیل به صواب و کار نیک نشود .

6 -  مسئله ی امر به معروف و نهی از منکر مثل مسئله نماز است . یاد گرفتنی است . باید بروید یاد بگیرید . مسئله دارد که کجا و جگونه باید امر به معروف و نهی از منکر کرد .

7 – آحاد مردم ، زن و مرد مسلمان ، امر به معروف و نهی از منکر را ، که دو فریضه مهم الهی و جزو چیزهایی است که می تواند در این جهت ، برای ملت ما وسیله ای بسیار مفید و مؤثر باشد . فراموش نکنند و دستگاههای مختلف کشور ، دستگاههای دولتی و انقلابی هم سعی کنند که خودشان را هر چه بیشتر به موازین و اصول انقلابی اسلامی نزدیک کنند .

8 – البته امر به معروف و نهی از منکر حوزه های گوناگونی دارد که باز مهمترینش حوزه مسؤلان است . یعنی شما باید ما را به معروف امر و از منکر نهی کنید . مردم باید از آن ها بخواهند . این مهمترین حوزه است . البته این فقط این حوزه نیست . حوزه های گوناگونی دارد در مسئله امر به معروف و نهی از منکر فقط نهی از منکر نیست . امر به معرف و کارهای نیک هم هست .   برای جوان ، درس خواندن ، عبادت کردن ، اخلاق نیک ، همکاری اجتماعی ، ورزش صحیح و معقول ، و رعایت آداب و عادات خوب در زندگی ، همه جزو چیزهای خوب است . نهی از منکر هم فقط نهی از گناهان شخصی نیست . تا می گوییم نهی از منکر فورا در ذهن مجسم می شود که اگر یک نفر در خیابان رفتار و لباسش خوب نبود یکی بیاید و او را نهی از منکر کند . فقط این نیست ، این جزء دهم است .

1 - امر به معروف و نهی از منکر دو اصلی است در اسلام که می خواهد همه چیز را اصلاح کند . یعنی با این دو اصل می خواهد تمام اقشار مسلمین را اصلاح کند . به همه مأموریت داده ، به همه ی ما ، به تمام افراد زیر پرچم مأموریت داده که باید وادار کنید همه را به کارهای صحیح و جلوگیری از کارهای فاسد . »    صحیفه نور جلد 9 ص 195

2 - امر به معروف و نهی از منکر بر همه ی مسلمین واجب است . جلوگیری از منکرات بر همه ی مسلمین واجب است .  

3 - سفارش به حق ، که امر به معروف است و نهی از منکر است ، بر همه ی مسلمین واجب است . 

4 - شما و ما موظفیم که هم در تمام اموری که مربوط به دستگاههای اجرایی است امر به معروف کنیم ، و اگر اشخاصی پیدا می شوند که خلاف می کنند ، معرفی کنیم به مقاماتی که برای جلوگیری مهیا هستند و مشکلات را هم تحمل کنیم .

5 - شما از اول اگر جلوی فساد را نگیرید ، معلوم نیست که به وضع سابق منتهی نشود .

6 - از آن چه در نظر شرع حرام و آن چه بر خلاف مسیر ملت و کشور اسلامی ، و مخالف با حیثیت جمهوری اسلامی است ، به طور قاطع اگر جلوگیری نشود ، همه مسؤل می باشند .

7 - انبیاء مثل یک طبیبی بودند که می خواستند اصلاح کنند جامعه را .

8 - آن که فاسد می کند جامعه را ، و دست از فسادش بر نخواهد  داشت ، او را باید از جامعه جدا کرد . او یک غده ی سرطانی است که جامعه را فاسد می کند.

9 – اگر من پایم را کج گذاشتم شما مسؤلید اگر نگویید چرا پایت را کج گذاشتی ؟  ( صحیفه نور ج 8 ص 44 )

10 – وقتی کشوری ادعا می کند جمهوری اسلامی است و می خواهد جمهوری اسلامی را متحقق کند این کشور باید همه ی افرادش آمر به معروف و ناهی از منکر باشند و اعوجاج ها را از خودشان رفع بکنند .

رسول اکرم ( ص ) : « حقُ الولدِ علی والِدِه ... أن یستفْرِهَ

اُمَّهُ »

« حق فرزند بر پدر این است که مادر او را گرامی بدارد . »

رسول اکرم ( ص ) : « إنَّ الولدَ الصالحَ ریحانهٌ مِنْ ریاحینِ

الجنَّهَ »

« فرزند شایسته و خوب گلی از گل های بهشت است . »

« کان النَّبیُّ إذا اصبحَ مَسَحَ علی رُؤسِ وُلدهِ و وُلدِ ولدهِ »

« پیامبر اکرم ( ص ) هر روز صبح بر سر فرزندان و نوادگان

شان دست نوازش می کشیدند . »

امام صادق ( ع ) : « البناتُ حسناتٌ والبنونَ نِعَمٌ فالحسناتُ

تُثابُ علیهنَّ والنعْمَهُ تسألُ عنها »

« دختران خوبی ها و پسران نعمت اند ، به خوبی ها ثواب

می دهند و از نعمت ها سؤال می شود . »

امام خمینی ( ره ) همواره بین انتقاد سازنده و توطئه تفاوت قایل بوده اند و انتقاد را موجب به نتیجه رسیدن امور می دانند و می فرمایند : « هر چه می خواهند بگویند و هر چه می خواهند انتقاد کنند . انتقاد غیر توطئه است . لحن توطئه با با لحن انتقاد فرق دارد . انتقاد از اموری است که سازنده است . مباحثه علمی همان طوری که علوم اسلامی بی مباحثه نمی رسد به مقصد . امور سیاسی هم بی مباحثه نمی رسد به مقصد . مباحثه می خواهد ، اشکال می خواهد . رد و بدل می خواهد . این را هیچ کس جلویش را نمی گیرد . لیکن یک وقت لحن ، لحن تضعیف جمهوری اسلامی است ولو این که دیکته کردند به او دادند ، نفهمد که این طوری است لحن . ما با این لحن مخالفیم . این لحن آزاد نیست . توطئه آزاد نیست . انتقاد آزاد است . بنویسند ، بگویند و انتقاد کنند . » 

صحیفه امام ( ره ) ج17 ص 267

امام خمینی ( ره ) توجه خاصی به قانون گرایی در همه ی زمانها داشته اند . این مورد این قدر برای ایشان مهم بود که حتی در سال های 41 و 42 که اوایل نهضت اسلامی بود . به قانون اساسی رژیم پهلوی استدلال می نمایند و می فرمایند : « گمان کردید ممکن است در مقابل قرآن کریم و قانون اساسی و احساسات عمومی قیام کرد . علمای اعلام قم و نجف اشرف و سایر بلاد تذکر داده اند که تصویب نامه غیر قانونی شما برخلاف شریعت اسلام و برخلاف قانون اساسی و قوانین مجلس است . .... از این گذشته ما از طریق الزموهم بما الزموا علیه انفسهم با ایشان بحث می کنیم نه این که قانون اساسی در نظر ما تمام باشد . بلکه اگر علما از طریق قانون صحبت کنند برای این است که اصل دوم متمم قانون اساسی قانون خلاف قرآن را از قانونیت انداخته است . »[1]

ایشان به هنگام طرح حکومت ولایت فقیه اصولا حکومت اسلامی را حکومت قانون مدار معرفی می کنند و در تبعیت از قانون هیچ کس را مستثنی نمی دانند : « حکومت اسلام حکومت قانون است . در این طرز حکومت ، حاکمیت منصوب به خداست و قانون فرمان و حکم خداست . قانون اسلام یا فرمان خدا بر همه ی افراد و بر دولت اسلامی حکومت تام دارد . . همه افراد از رسول خدا ( ص ) گرفته تا خلفای آن حضرت و سایر افراد تا ابد تابع قانون هستند ، همان قانونی که از طرف خدا ی تبارک وتعالی نازل شده و در لسان قرآن و نبی اکرم ( ص ) بیان شده است . .. باری حکومت در اسلام به مفهوم تبعیت از قانون است و فقط قانون بر جامعه حکم فرمایی دارد . » [2]

رسول اکرم ( ص ) :

« أکرموا اولادَکُم و أحسِنوا آدابَهُم یُغْفِرْلکُم . »

فرزندان خود را گرامی بدارید و خوب تربیتشان کنید تا

گناهان شما آمرزیده شود . »

رسول اکرم ( ص ) :

« أدبوا أولادَکُم علی ثلاثَ خصالٍ ، حُبِّ نبیِّکُم و حُبِّ أهل

بیتهِ و قِراءه القرآنِ . »

« فرزندان خود را به کسب سه خصلت تربیت کنید :

ودوستی پیامبرتان و دوستی خاندانش و قرائت قرآن . »

رسول اکرم ( ص ) : « علموا اولادکم السباحه و الرمایه »

« به فرزندان خود شنا و تیر اندازی بیاموزید . »

یکی از اموری که اسلام به آن اهمیت فراوان داده است ورزش است . ورزش باعث تقویت عضلات و ماهیچه ها شده و بعلاوه روح را نشاط می بخشد . جریان خون را سریع و متعادل می کند و حرکات قلب را منظم می کند . همچنین ورزش باعث بالا بردن اعتماد به نفس ، اسقامت ، کار و تلاش ، نظم . همکاری و ... می گردد .

یکی از بهترین ورزشها که تمام اعضاء بدن را به فعالیت وادار می کند شناست که به عنوان ورزش مادر شناخته شده است . جای بسی افتخار است که دین مبین اسلام در 1400 سال قبل از آموزش آن به عنوان یکی از حقوق فرزندان نام برده است . ورزش دیگری که اسلام به آن اهمیت داده است تیراندازی است . این ورزش از دوران باستان مورد توجه بشر بوده است و در زمان جنگ یکی از فنون جنگ آوری به شمار می رفته است . و در مواقع عادی یک نوع تفریح و سرگرمی بوده است .

پیامبر ( ص ) و ائمه معصومین ( ع ) نه تنها توصیه به ورزش می کردن بلکه خود نیز به این امر مبادرت می ورزیده اند چنان که در تاریخ نمونه های فراوان از آن به چشم می خورد . مثلا امام پنجم حضرت باقرالعلوم ( ع ) در مجلس هشام تعداد نه تیر را به وسط هدف زد به طوری که هر تیر ، تیر قبلی را می شکافت و در آن فرو می رفت .    

ورزش آن چنان اهمیتی در اسلام دارد که یکی از ابواب فقهی به عنوان « باب السبق و الرمایه » یعنی مسابقات اسب دوانی و تیراندازی مطرح شده است . و جالب این که اسلام که هرگونه برد و باخت را حرام می داند این امر را در ورزش های تیراندازی و شنا تجویز می نماید . امام صادق ( ع ) در همین زمینه می فرمایند : « انّ الملائکه لَتَنْفِرُ عند الرِّهانِ و تلعَنُ صاحبهُ ما خلا الْحافرِ والخُفَّ والرّیشِ و قد سابَقَ رسول الله اسامَهَ بن زیدٍ وأجرَی الخیْلِ .» یعنی فرشتگان از شرط بندی بیزارند و قمار باز را لعن می کنند ، مگر شرط بندی در اسب و شتر سواری و تیراندازی و شمشیر بازی باشد . هم چنان که پیامبر گرامی ( ص ) در اسب سواری با اسامه بن زد مسابقه می دادند . »    

هر چه از روشنی و سرخی داریم برداریم کنار هم بنشینیم و بگذاریم دوستی ها سدی باشند در برابر تاریکی ها ،

 یلدایتان رؤیایی ، روزهایتان پرفروغ ، شبهایتان ستاره باران

××××××××××××××××××××××

شب یلدا همیشه جاودانی است

زمستان را بهار زندگانیست

شب یلدا شب فرو کیان است

نشان از سنت ایرانیان است

×××××××××××××××××××

باور به نور و روشنایی است که شام تیره از دل شب یلدا ، جشن مهر و روشنایی را به ما هدیه می دهد ،

 یلدایتان مبارک

×××××××××××××××××××××

شب یلدا شد و میلاد خوش ایزد مهر

زایش نور از این ظلمت تاریک سپهر

شب یلدا شد و بر سفره دل باده عشق

رخ معشوقه و مدهوشی دلداده ی عشق

شب یلدایتان پر ستاره و پر خاطره باد

رسول اکرم ( ص )

« لا تضْربْهُ وَاهجُرهُ وَ لا تُطِل »

« کودک را نزن ، بلکه با  او قهر کن  ولی  نه به مدت طولانی . »

روی شما مثل هندونه ، خنده هاتون مثل قاچ هندونه ، روزگارتون مثل پوست هندونه ، جیبتونم پر تخم هنونه !

یلداتون مبارک

××××××××××××××××

شب یلدا شب بزم و سرور است

شبی طولانی و غمها به دور است

شبا هنگام تا وقت سحرگاه

بساط خنده و شوخی چه جور است

××××××××××××××××××××

شب یلدا این شب زایش مهر و میترا ، شب زایش نور و روشنایی بر تو ایرانی مبارک باد .

××××××××××××××××

شب یلدا و وصف بی مثالش

خداوندا مخواه هرگز زوالش

شب یلدا فراتر از همه شب

نبینم هیچ کس افتاده در تب

شب یلدا ز حزن و غم مبراست

شب یلدا مبارک بر همه ی ماست .

رسول اکرم ( ص ) :

« اَحبُّوا الصبیانَ وَرحموهُم وَ إذا وعدْتموهُم شیئاً فَفُوا لهُم فإنهُم

لایَدرونَ إلّا أنّکُم ترزُقُونَهُم . »

« کودکان را دوست بدارید و به آنها مهربانی کنید و هر گاه به

آنها وعده دادید وفا کنید . زیرا آنها شما را روزی دهنده ی خود

می دانند . »

اصول کافی 

حضرت امام خمینی ( ره ) نه تنها انتقاد را مضر نمی دانند بلکه آن را امری مفید و لازم برای نظام می دانند . « اگر آقایان از این دیدگاه که همه می خواهند نظام و اسلام را پشتیبانی کنند به مسائل بنگرند ، بسیاری از معضلات و حیرت ها برطرف می گردد . ولی این بدان معنا نیست که همه افراد ، تابع محض یک جریان باشند . با این دید گفته ام که انتقاد سازنده معنایش مخالفت نبوده و تشکل جدید مفهومش اختلاف نیست . انتقاد بجا و سازنده باعث رشد جامعه می شود . انتقاد اگر به حق باشد موجب هدایت دو جریان می شود . هیچ کس نباید خود را مطلق و مبرای از انبقاد ببیند . »

صحیفه امام ج21 ص 179

یکی از مراسمی که از دوران باستان ایران زمین برای ما به یادگار مانده است شب چله یا شب یلداست . جشن شب چله همچون بسیاری از آیین های ایرانی ریشه در رویدادهای کیهانی دارد . این شب همزمان با انقلاب زمستانی برابر با شامگاه سی ام آذر ماه و بامداد یکم دیماه است . گروهای به اشتباه بر این عقیده اند که مراسم شب چله برای رفع نحوست بلندترین شب سال برگزار می گردد .

همان طور که همه ی ما می دانیم پس از شب یلدا طول روز رو به افزایش و طول شب رو به کاهش می گذارد . در اندیشه ایرانیان باستان شب چله به عنوان آغاز باز گرداندن خورشید و افزایش طول روز به عنوان زمان زایش و تولد دوباره خورشید گرامی داشته می شد .

آیین های مختلفی در این شب برگزار می گردید ، از جمله بیداری شبانه و برپایی جشن و سرور تا صبحگاهان و تماشای خورشید دوباره متولد شده بوده است . در این جشن حضور بزرگان و کهنسالان خانواده به عنوان نماد کهنسالی خورشید در پایان پاییز بوده است . همچنین خوراکی های فراوان به رنگ سرخ خورشید مانند هندوانه ، سنجد و انار برای بیداری دراز مدت تدارک دیده می شده است .

رسول اکرم ( ص ) :

« مَنْ قَبَّل ولدهُ کتبَ اللهُ عزَّوجلَّ لَه حسنهً و مَن فرَّحهُ ،

فَرَّحهُ اللهُ یومَ القیامهِ . »

« هر کس فرزند خود را ببوسد ، خداوند ثواب برای او می

نویسد و هر کس او را شاد کند ، خداوند او را در روز

قیامت شاد خواهد کرد . »

قال رسول الله ( ص ) :

« مَن بکی صبیٌّ له فأرْضاهُ حتی یُسکِّنه أعطاهُ اللهُ عزوجلَّ

مِنَ الجنةِ حتی یَرضی . »

« هر کس کودک گریان خود را راضی کند تا آرام شود ،

خداوند آن قدر به او می دهد تا راضی شود . »

قال الباقر ( ع ) :

« اللهم ارزُقنی وَلَداً واجْعلهُ تقیّاً زَکیاً لیسَ فی خَلقِهِ زیادَهٌ

ولا نقصانٌ واجعلْ عاقبتهُ إلی خَیرٍ . »

« خداوندا به من فرزندی عطا کن و او را پرهیزکار و پاک

قرار ده که در آفرینشش کم و زیادی نباشد و سرانجامش

را نیکو گردان . »

تهذیب الاحکام