دکتر علی شریعتی

دکتر علی شریعتی در سال 1312 در روستای مزینان شهرستان سبزوار به دنیا آمد . اجداد او همه از عالمان دین بودند . پدر پدربزرگ او ملا قربانعلی معروف به آخوند حکیم مردی فیلسوف و فقیه بود که در مدارس قدیم بخارا ، مشهد و سبزوار تحصیل کرده و از شاگردان برگزیده حکیم اسرار حاج ملا هادی سبزواری محسوب می شد . پدرش استاد محمد تقی شریعتی مؤسس کانون حقایق اسلامی با هدف تجدید حیات اسلام و مسلمین بود و مادرش زهرا امینی زنی روستایی متواضع وحساس بود .

دکتر علی شریعتی در سن هفت سالگی در دبستان ابن یمین مشهد ثبت نام می کند . اما به دلیل بحرانی شدن اوضاع کشور به علت تبعید رضا شاه و اشغال کشور توسط متفقین  به روستا  می رود . پس از برقراری آرامش نسبی در مشهد علی به همراه خانواده اش به مشهد باز می گردد ، در سن شانزده سالگی وارد دانشسرای مقدماتی می شود و در سال 1331 به علت طرفداری از حکومت ملی برای اولین بار بازداشت می شود .

در همین زمان ( 1331 ) که وی در سال آخر دانشسرا بود به پیشنهاد پدرش شروع به ترجمه کتاب ابوذر نوشته عبد الحمید جوده السحار می کند و در اواسط سال 1331 تحصیلات وی در دانشسرا تمام می شود و در مدرسه کاتب پور احمد آباد شروع به تدریس می کند و همزمان به فعالیتهای سیاسی اش ادامه می دهد . در همین دوره کتاب « مکتب واسطه » را می نویسد .

در سال 1334 پس از تأسیس دانشگاه علوم و ادبیات انسانی مشهد وارد آن دانشگاه می شود . در آن دانشکده مسئول انجمن ادبی دانشجویان بود .

علی شریعتی در نهضتی که پس از کودتای 28 مرداد توسط جمعی از ملیون خراسان ایجاد شده بود عضو می شود . در دانشکده الهیات با خانم پوران شریعت رضوی آشنا شده و در سال 1337 ازدواج می کند . و پس از چند ماه زندگی مشترک به علت موافقت با بورسیه تحصیلی او در اوایل خرداد ماه 1338 برای ادامه تحصیل به فرانسه می رود .

پس از افشای قتل پاتریس لومومبا در سال 1961 تظاهرات وسیعی از سوی سیاهپوستان در مقابل سفارت بلژیک در پاریس برگزار می شود که منجر به حمله پلیس و دستگیری عده ی زیادی از جمله دکتر علی شریعتی می شود . در ابتدا دولت فرانسه تصمیم به اخراج وی از فرانسه را گرفت که با حمایت قاضی سوسیالیست دادگاه مجبور می شود اجرای حکم را به تعویق اندازد .

 وی در سال 1963 با درجه دکتری یونیورسیته فارغ التحصیل می شود و پس از مدتی به همراه خانواده و سه فرزندش به ایران بازگشت و در مرز بازرگان توسط مأموران ساواک دستگیر شد .   


بازگشت به ایران :

پس از پنج سال تحصیل و آموختن و فعالیت سیاسی در اروپا بازگشت به فضای راکد و بسته جامعه ایران و آن هم تدریس در دبیرستان برایش بسیار رنج آور بود . یک سال پس از قبولی در امتحان به عنوان کارشناس کتب درسی به تهران منتقل می شود . و با آقایان برقعی ، باهنر و دکتر بهشتی که از مسئولین بررسی کتب دینی بودند همکاری می کند . او در این دوره کتاب « سلمان پاک » اثر پروفسور لویی ماسینیون حاصل تلاش این دوره است .

در سال 1345 او به عنوان استادیار در رشته تاریخ در دانشکده مشهد استخدام می شود . موضوعات اساسی تدریس او در این دوره را می توان به چند بخش تقسیم کرد : تاریخ ایران ، تاریخ تمدن اسلامی و تاریخ تمدنهای غیر اسلامی .

از همان آغاز کارش ، روش تدریس و برخوردش با مقررات متداول در دانشکده و رفتارش با دانشجویان او را از دیگر اساتید متمایز می کرد .او در این زمان کتاب اسلام شناسی را چاپ کرد و موفقیت درس های وی در دانشکده و سخنرانی های او در حسینیه ارشاد تهران موجب شد که دانشگاههای دیگر ایران از او تقاضای سخنرانی کنند . این سخنرانیها از نیمه دوم 1347 آغاز شد . مجموعه این فعالیت ها مسئولین دانشگاه را بر آن داشت که ارتباط او را با دانشجویان قطع کنند و کلاسهای وی را که تبدیل به جلسات سیاسی فرهنگی شده بود تعطیل کند . در مهر ماه 1350 بنا به دستور ساواک به دانشگاه مشهد کلاسهای درس وی رسما پایان یافت .

از اواخر آبان ماه 1351 به خاطر سخنرانی های ضد رژیم ، زندگی مخفی وی آغاز گردید . و پس از چند ماه زندگی مخفی در مهر ماه 1352 خود را به ساواک معرفی کرد و مدت 18 ماه در زندان بود . پس از آزادی از زندان در سال 1353 مجبور به خانه نشینی می شود و مهمترین بخش زندگی اجتماعی و سیاسی وی خاتمه می یابد . پس از این او فرصت بیشتر را با فرزندان خودش سپری می کند .

 در سال 1355 با فرستادن احسان ( پسرش ) به خارج از کشور فرصت یافت تا مقدمات سفرش را به خارج فراهم آورد . دکتر علی شریعتی در 26 اردیبهشت سال 1356 از ایران به بلژیک رفت و پس از سه روز اقامت در بروکسل به انگلستان رفت و در منزل یکی از نزدیکان همسرش اقامت گزید . و پس از یک ماه در 29 خرداد همان سال به طرز مشکوکی درگذشت و با مشورت پدرش استاد محمد تقی شریعتی و دوستانش همانند دکتر چمران و امام موسی صدر در سوریه در جوار حرم مطهر حضرت زینب ( س ) به خاک سپرده شد .     روحش شاد و یادش گرامی باد