آداب خدمت

رعایت آداب ویژه درانجام هررفتار شایسته ای سبب قرارگرفتن آن رفتار در بهترین و ارزشمندترین شکلش می شود و ترک آداب گاه رفتار را کم ارزش و گاه بی ارزش
می سازد. خدمت کردن به برادران ایمانی هم آدابی داردکه توجه و عمل به آنها شایسته است از جمله این آداب عبارتند از:

1- کوچک شمردن خدمت: کسی که به برادر مومنش خدمت میکند و نیاز وی را برآورده می سازد نباید احسانش را بزرگ ببیند. او صاحب حقی رابه حقش رسانده است. پس هراندازه هم که نیاز برآورده شده بزرگ باشد، برآورنده باید آن را ادای حق به حقدار ببیند و رفتار خودرا بزرگ به شمار نیاورد.

حضرت امام علی (ع) می فرماید: « لایستقیم قضاء الحوائج الا بثلاث باستصغارها ( بتصغیرها) لتعظم ...» نهج البلاغه

با برآورده کردن نیازها جز به سه چیز راست و درست در نمی آید : به کوچک خواستنش (شمردنش) تا بزرگ شود.»

وقتی خادم رفتارخویش را طاعت کوچکی در برابر الطاف بزرگ الهی دید خداوند هم کار او را در دیده مردم بزرگ سازد.

2- منت نگذاردن: خدمت به برادرمومن حقی است که او بر دیگر برادرانش دارد. پس نباید برای ادای حقش منتی گذارد که این منت افزون برنادیده گرفتن استحقاق مومن برای چنین حقی، سبب نابودی ارزش این رفتار می شود خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید: « ای کسانی که ایمان آورده اید، صدقه های خود را با منت گذاردن و آزاررساندن باطل نکنید. مانندکسی که مالش را از روی ریا انفاق می کند و به خدا و روز قیامت ایمان نمی آورد: مثل چنین کسی همانند آن است که دانه را ( به جای آنکه در خاک بکارد) بر روی سنگ سخت ریزد، پس باران تندی غبار آن را نیز بشوید که بتوانند هیچ حاصلی از آنچه انجام داده اند، به دست آورند و خداوند گروه کافران را هدایت نمی کند» بقره آیه 246

3- پنهان کردن: خدمت برطرف و کردن نیاز مومن در حضور دیگران چه بسا سبب شرم او شده خفیف و خوارش سازد. همچنین احسان کننده را هم در معرض خطر جدی ریا قرار
می دهد، پس زیبنده آن است که برای حفظ شخصیت مومن نیاز او را به دور ازچشم دیگران برآورده کرد.

وقتی احسان کننده بکوشد با نمایش احسان خویش عزت و منزلتی در دل دیگران به دست آورد عملش نابود می شود و خود را در معرض قهر خداوند قرار می دهد. ولی هنگامی که با پنهان ساختن آن از خطر ریا گریخت و آبروی مومن را حفظ کرد، خداوند هم با آشکار کردن احسان بنده خود او را عزیز و وجیه می گرداند. پنهان کردن احسان شکلی برتر و زیباتر نیز دارد که آدمی را به شگفت وا می دارد. آن گاه که احسان کننده افزون بر پنهان کردن رفتار زیبای خویش از چشم دیگران یا پنهان ساختن خود آن را به یک معنا از چشم برادر نیازمند خویش نیز پنهان سازد. صورتی به غایت زیبا برای رفتار خویش تصویر کرده است. او چنان به حرمت مومن اعتنا دارد که حتی نمی خواهد برادر مومنش با دین او احساس شرم یا حقارت کند. پس نیاز او را درممکن ترین شکل پنهان خود برآورده
می کند. سیره ائمه معصوم (ع) بویژه امیرمومنان علی (ع) در این باره مثال زدنی است چنانکه تا پیش از شهادت ایشان بسیاری از کمک شدگان از سوی آن بزرگوار از نام و نشان کمک کننده بی خبر بودند و پس از شهادت با نرسیدن کمک ها به حقیقت پی بردند. امام سجاد(ع) نیز طبق بعضی روایات خوراک و دیگر مایحتاج چهارصد خانوار را در مدینه تامین می کرد بدون آنکه آنها از تامین کننده با خبر باشند و وقتی امام(ع) به شهادت رسید و تامین نشدند واقعیت را دریافتند.

امام کاظم (ع) هم شبانه به جست و جوی فقیران مدینه رفت و برای آنها سکه و پول و آرد و خرما می برد و طوری به دستشان می رساند که نمی فهمیدند از ناحیه چه کسی داده شده است. بحارالانوار

4- شتاب گرفتن درخدمت :

درماندگی و نیاز همچون بارسنگینی به روح آدمی فشار می آورد و سبب آزردگی و رنجش او می شود و برطرف کردن آن موجب آرامش و سبکی روح است. از این رو هر اندازه که در رفع نیازهای مومن و خدمتگزاری به او شتاب شود برای او بهتر و گواراتر است. حضرت امام علی (ع) می فرمایند: « و بتعجیلها لتهنأ». « و به شتاب کردنش تا گوارا باشد.» نهج البلاغه